1. Ontspannen voorbereiding
Laat je leerlingen al wennen aan de vraagstelling van een LVS-toets of doorstroomtoets, voordat ze echt moeten presteren. Je kunt bijvoorbeeld samen in de klas voorbereiden met Squla, of de kinderen in hun eentje laten spelen met Squla. Zo raken ze vertrouwd met hoe de vraagstelling werkt. De toets wordt op die manier concreet, en voelt bij het maken ervan dan ook niet zwaar, maar gewoon als een werkje.
2. Bereid ook jezelf goed voor
Zorg ook dat je zelf goed voorbereid bent. Lees de handleiding die je krijgt goed door zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Toets je met de digitale versie? Zorg er dan voor dat je geregistreerd bent en de toetsen geïnstalleerd hebt.
3. Kijk alles in 1x na
Kijk de toets in z’n geheel na en geef ook niet half nagekeken toetsen terug aan de leerlingen. Doe alles in één keer. Zo blijf je zelf beter gefocust en krijg je een beter beeld van de sterktes en zwaktes van je leerlingen.
4. Tegenvallende score?
Soms komt het voor: een leerling presteert minder dan je had verwacht. Neem de testresultaten niet zomaar voor ‘waar’ aan, maar kijk goed waar het verschil aan kan liggen. Test eventueel door. Of voer een diagnostisch gesprek. De toetsen zijn momentopnames, misschien heeft dat ermee te maken. Of misschien is het faalangst. Er kunnen tal van redenen zijn waarom de score lager is dan verwacht. Ga op je eigen gevoel af.
5. Wees duidelijk over het doel van de toets
De toetsen worden soms zo groot en belangrijk gemaakt, terwijl dat helemaal niet hoeft. Maak je leerlingen dus duidelijk dat de toetsen bedoeld zijn om jouw beeld van de leerlingen te bevestigen. En in het geval van de LVS-toets om puur de voortgang en ontwikkeling van de leerling in kaart te brengen. Leg uit dat jij de leerlingen elke dag ziet, en dat er nog veel meer talenten en eigenschappen zijn die samen het hele plaatje vormen. Zo maak je er niet zo’n ding van en blijf je toch bij de kern van de zaak.
6. Vergeet de ouders niet
Wees niet alleen duidelijk naar de leerlingen, maar ook naar de ouders over wat het doel is van de toetsen. Het helpt om de verwachtingen van ouders realistisch te maken. Zo gaan ook zij er ontspannen mee om, wat weer goed is voor de leerlingen. Win win! Heeft een leerling last van spanning voor een toets? Jij kunt ouders hier tips over geven.
7. Je kunt beter niet…
- … heel veel druk op de toets leggen. In de hogere groepen zeggen ‘dat het advies hier van af hangt’.
- … toetsen op maandagochtend, vrijdagmiddag of vlak na een vakantie.
- … leerlingen een al half nagekeken toets teruggeven. Hoe demotiverend is het als ze zien dat ze bij deel 1 de helft van de opgaven fout hebben!
- … de Cito-resultaten (A t/m E of I t/m V) alleen gebruiken in het oudergesprek om het ‘niveau van de leerling’ aan te geven.
De voor(lees)delen!
Voor we beginnen: kies het juiste boek. Want als het daar misgaat, kun je het hele voorlezen vergeten. Een boek dat niet aanspreekt, herkenbaar is of aansluit bij de belevingswereld van je kind, gaat niet werken. En mooie illustraties zijn zeker bij de kleinsten een must!
- Herinneringen maken
Voorlezen is een moment van gezelligheid en een-op-een tijd. Mijn oudste van 9 hangt lekker tegen mij aan en mijn jongste van 6 past nog precies in mijn kleermakerszit. Supergezellig! Ik hoop dat zij hier net zulke fijne herinneringen aan over houden, als ik van mijn moeder die mij voorlas in haar heerlijke Franse taaltje.
- Begin vroeg
Jong geleerd, is oud gedaan! Ik ben een enorme boekenwurm en las mijn kids al heel jong voor. We begonnen met “Koe doet boe” en inmiddels zit ik met mijn oudste op niveautje Griezelbus. Het lijkt misschien gek om al zo vroeg voor te lezen, maar het advies is om te beginnen in de babytijd. Naast dat het supergezellig is met zo’n mollige, kirrende baby op schoot, is het erg goed voor hun taalontwikkeling.
Stop ook niet te vroeg met voorlezen! 40% van de kinderen tussen de 6-11 jaar die thuis niet langer worden voorgelezen, zouden het liefst hebben dat het doorging. Schaam je dus niet om ze tot hun 13e of ouder voor te lezen als jij en je kind dat fijn vinden. Daarnaast gaan veel kinderen op de middelbare school minder lezen, door voor te lezen houd je ze geïnteresseerd. Wist je dat er zelfs docenten Nederlands zijn die nog voorlezen?
Tip! Houd rekening met de spanningsboog van je kleintje en dram niet door, dat maakt lezen juist een vervelende ervaring. Als hij na drie pagina’s het boek demonstratief dichtklapt met je vingers ertussen, dan is hij er waarschijnlijk wel klaar mee.
- Naar bed, naar bed zei Duimelot
Bij ons is voorlezen een heel belangrijk onderdeel van het bedritueel. Het is een ontspannen momentje met mijn kinderen en daarnaast is het een duidelijke afsluiting van de dag. Soms ben ik te moe om voor te lezen, dan kiest mijn kleuter in overleg een korter boek of we verdelen een boekje over twee dagen.
Tip! Echt te moe? Zet eens een luisterverhaaltje op, want ook hiermee stimuleer je de woordenschat en het leesplezier van jouw kind. Spotify staat er vol mee!
- Nog een keer!
Voor de honderdste keer ‘Snuffie en de brand’ voorlezen. Jij kunt inmiddels het boekje achterstevoren opdreunen, maar je kind vindt het geweldig! En dat heeft een reden: de eerste keer ontdekken ze het verhaal, de tweede (en honderdste) keer is het een feest der herkenning. Daarnaast ontdekken ze steeds weer iets nieuws in de plaatjes of het verhaal.
Tip! Om het minder slaapverwekkend te maken voor jezelf, kun je na het voorlezen onderwerpen verzinnen om het over te hebben: het thema, de personages, misschien heeft je kind zelf wel eens zoiets meegemaakt?
- Papa zien lezen, doet lezen
Geef het goede voorbeeld en lees in aanwezigheid van jouw kind. Zowel mama als papa! Want uit onderzoek blijkt dat het vooral de mama’s zijn die voorlezen, terwijl een lezende papa van onschatbare waarde is. Met name voor hun zoons. Het draagt bij aan de verbetering van het leesgedrag en een eventuele leesachterstand, die vaker bij jongens voorkomt. Daarnaast doorbreekt het, het stereotype beeld van lezen als vrouwenhobby. Go papa!
- Taalontwikkeling
Voorlezen draagt enorm bij aan de taalontwikkeling van je kind. Hij leert nieuwe woorden en zinsconstructies. Maar hij leert ook voorspellen (wat zou er nu gebeuren?) en goed luisteren. De basis hiervoor wordt in de kleuterklas gelegd. Hoe meer en hoe vroeger ze in aanraking komen met taal, hoe beter hun start zal zijn in groep 3/4 waar het echte lezen begint. Om ze te stimuleren hebben heel veel scholen ook een bibliotheek, waar de kinderen zelf een boek mogen uitkiezen. Ik vind het geweldig om te zien wat ze dan mee naar huis nemen. Het wijkt vaak totaal af van mijn verwachtingen, maar geeft daarmee een inkijkje in hun interesses en wat er omgaat in dat koppie van ze. Ik reageer altijd heel enthousiast en geïnteresseerd op hun keuzes en vaak wordt er direct voorgelezen als we thuis zijn. - Fantasie
Voorlezen doet iets met je fantasie. Kleine kinderen die nog niet zelf kunnen lezen, dromen weg bij de plaatjes. Later als ze kunnen lezen, vormen ze in hun hoofd de beelden bij het verhaal. De kleinsten kunnen soms écht helemaal opgaan in een verhaal. Mijn dochter werd na het voorlezen van het boek (naar de film) De leeuwenkoning, compleet fan van Simba. Wekenlang liep ze op handen en voeten brullend als een leeuw door het huis. En nadat ze ook nog eens de film had gezien, werd ik gebombardeerd tot Pumba (en bedankt) omdat Simba niet in zijn eentje Hakuna Matata zong. Het boek had een enorme bak aan fantasie opengetrokken die ze volledig integreerde in haar eigen spel.
- Voor ieder wat wils
Er zijn zoveel soorten boeken die je jouw kind kunt aanreiken. Als het maar aansluit bij zijn interesses. Heeft je kind een dino-obsessie? Lees er samen een boek over, dat kan een verhaal zijn maar ook een boek met weetjes over dino’s. Er zijn ook regelrechte interactieve boeken die je kunt lezen en waarbij je een speciale pen gebruikt om nog meer informatie te krijgen. Vaak kun je ook opdrachten uitvoeren, zoals “zoek de t-rex”, om nog meer te leren over het onderwerp. Door het samen te doen, steek jij er ook nog wat van op!
En onderschat de waarde van stripboeken en tijdschriften niet. Er zijn heel veel tijdschriften gericht op kinderen van alle leeftijden. Mijn jongste kijkt naar de plaatjes en bedenkt bij de strips zelf een verhaal. Daarna komt ze vaak naar mij toe zodat we het samen kunnen lezen. Mijn oudste verslindt LEGO tijdschriften. Hij leest ze nu zelf maar ik heb ook heel wat tijdschriften voorgelezen. Ik geef toe, dat leest niet heel lekker. Maar hé, lezen is lezen!
- Later
Maar wat voor meerwaarde hebben Jip & Janneke, Nijntje en Liselotje nou voor later? Hele waardevolle! Want van voorlezen wordt je kind slimmer en kan het beter leren. En daar hebben ze hun hele leven plezier van.
Daarnaast hebben kinderen die veel zijn voorgelezen, en blijven lezen, een veel groter empathisch vermogen. Ze herkennen beter emoties van andere mensen en kunnen zich makkelijker in anderen verplaatsen. Daardoor kunnen ze ook beter samenwerken. Dus wil je voorkomen dat jouw kind later een botte boer wordt? Pluk dan maar gauw “Floddertje” uit de boekenkast.
- Voorleesontbijt
Om voorlezen voor jonge kinderen onder de aandacht te brengen, organiseert de CPNB op initiatief van Stichting Lezen een keer per jaar de Nationale Voorleesdagen. Op de basisschool, de bibliotheek, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf kan jouw kind dan genieten van een lekker ontbijtje terwijl het luistert naar het Prentenboek van het Jaar. Bekende Nederlanders of lokale helden lezen dat dan voor. Niet elke basisschool doet mee, maar misschien wordt er op een andere locatie in jouw buurt een voorleesontbijt georganiseerd! Gegarandeerd een leuk uitje!
Gewoon doen
En hoe pak je dat dan echt aan dat voorlezen? Simpel: zet die kleine (of grote) lekker op schoot en dompel jullie onder in een prachtig verhaal. Weet je niet zo goed met welk boek je moet beginnen? In de boekhandel of bibliotheek kunnen ze je heel goed helpen om een boek te vinden dat bij jouw kind past. Of bekijk hier de Prentenboek TopTien. Ook kan het helpen het eens aan de juf of meester te vragen! Die weten vaak ook welk leesvoer hem aan zou spreken. Maar pas wel op voor de olifant, met die lange snuit, want voor je het weet blaast hij het hele verhaaltje uit. Einde!
Tip 1: Goed voorbeeld, doet goed volgen
Vorig jaar vroeg mijn dochter wat ik van de kerstman wilde krijgen. Bovenaan het lijstje dat ze voor mij had gemaakt, had ze alvast “boeken” geschreven. Het valt haar dus op dat ik heel graag lees, 1-0 voor mama. Het geven van het goede voorbeeld is dus heel belangrijk. Dat kan je doen door te lezen in de aanwezigheid van jouw kind. Maar je kunt ook naast elkaar lezen, ieder zijn eigen boek of samen in hetzelfde boek waarbij je om en om een bladzijde aan elkaar voorleest.
Tip 2: High five!
Mijn dochter vindt het ontzettend leuk om mij voor te lezen. Daarna krijgt ze altijd een dikke high five, een knuffel én laat ik haar weten hoe trots ik op haar ben. Het motiveert haar ontzettend om verder te lezen en die glunderende oogjes zijn onbetaalbaar. Trotse aankondigingen zoals: “Ik ben al op bladzijde 100!”, verdienen ook een boks natuurlijk. Of misschien ook wel een extra potje gamen?
Tip 3: Begin jong en stop laat
Ook voorlezen is een hele goede stimulans om later zelf de neus in de boeken te steken. En met klein beginnen bedoel ik létterlijk klein, want het advies is om al in de babytijd te starten. Het voelt misschien heel raar om je baby voor te lezen, maar door er samen lekker voor te gaan zitten, naar de plaatjes te kijken en jouw stem te horen, wordt zo’n gek vierkant ding razend interessant. Tip: Houd wel rekening met de spanningsboog van je kleintje. Worden die tenen toch interessanter dan Nijntje, dan is het hoog tijd om te stoppen.
Stop ook niet te vroeg met voorlezen! Uit de OnderwijsMonitor van Squla blijkt dat 40% van de kinderen tussen de 6-11 jaar die thuis niet meer worden voorgelezen, het liefst zouden hebben dat het doorging. Schaam je dus niet om ze tot hun 13e of ouder voor te lezen als jij en je kind dat fijn vinden. Daarnaast gaan veel kinderen op de middelbare school minder lezen. Door voor te lezen houd je ze geïnteresseerd. Wist je dat er zelfs docenten Nederlands zijn die nog voorlezen?
Tip 4: Op zoek naar dat ene boek
Er zijn zo veel soorten boeken, maar het allerbelangrijkste is dat het aansluit bij de interesses van je kind. Heeft hij een dino-obsessie? Zoek daar dan een boek over. Dat kan een verhaal zijn, maar ook een tijdschrift of een boek met weetjes. Liever MineCraft? Of TikTok? Geloof me, ook daar zijn boeken over!
Geen idee waar je het zoeken moet? Laat je inspireren door de leeslijst van de Kinderboekenweek. Of kijk eens naar het boek dat je kind geleend heeft van de schoolbieb. Dat geeft een goed inkijkje in de interesses van je aanstaande boekenwurm en zet je op het juiste spoor. Je kunt hem ook meenemen naar de bibliotheek of boekenwinkel. Van op je gemak samen kaften kijken en wat bladeren in een boek, gaat er een wereld voor je open. Wat ook heel leuk is om te doen, is naar een lezing gaan van een (favoriete) schrijver. Veel boekenwinkels en bibliotheken organiseren dit.
En onderschat de waarde van stripboeken en tijdschriften niet. Het maakt niet uit wát ze lezen, áls ze maar lezen! Er zijn heel veel tijdschriften gericht op kinderen van alle leeftijden. Mijn jongste leest de Donald Duck Junior. Het taalgebruik is op haar niveau en de verhalen zijn een stuk korter. Mijn oudste verslindt LEGO-tijdschriften, hij geniet van de strips en doet een hoop inspiratie op voor zijn favoriete hobby. Win-win!
Tip 5: Dansende letters
Sommige kinderen lezen niet graag omdat ze het moeilijk vinden. Soms is het niveau te hoog, maar soms is er ook sprake van leesproblemen. Denk bijvoorbeeld aan dyslexie. Van dansende letters wil echt niemand verder lezen.
Inmiddels worden er steeds meer boeken uitgegeven in een speciale dyslexie uitgave. De woorden zijn in het lettertype ‘Dyslexie’ geschreven en de letters zijn groter. Wat ook kan helpen is een e-reader of lezen vanaf een ander scherm of device. Je kunt daar namelijk het lettertype groter maken en de belichting aanpassen.
Een e-reader kan trouwens ook helpen bij kinderen die al gaan zuchten bij het zien van de dikte van een boek. Op een e-reader zie je dat namelijk niet en het gewicht is een stuk minder. Dus probeer die e-reader, voor je het weet hebben ze die dikke Harry Potter uit.
Tip 6: Scannen, scannen, scannen
Hoe ontdek je of een boek bij je past? Volg deze stappen maar…
- Kijk naar de kaft, spreekt dat je aan? Dan naar stap 2.
- Lees de achterkant van het boek. Leuk? Stap 3!
- Kijk in het boek. Spreken de plaatjes, lettergrootte en manier van schrijven je aan? Op naar stap 4.
- Lees eens een klein stukje? Kun je niet meer stoppen? Je hebt je boek gevonden!
Eerste hulp bij enthousiaste lezers
Dit klinkt misschien gek, maar ook bij zeer enthousiaste lezers kun je tegen problemen aanlopen.
Tip 1: Blijf nieuwe boeken aandragen
Mijn grootste probleem is als mijn kind een boek uit heeft en we niks kunnen vinden dat hem aanspreekt. Help! Het laatste dat ik wil, is dat lezen op de achtergrond raakt omdat er niks nieuws klaarligt. Mijn hulplijnen zijn Google, leesgroepen op Facebook en andere moeders wiens kinderen hetzelfde genre lezen. Ik ben altijd zo blij als we een boek vinden en het blijkt een reeks te zijn. Dan zijn we weer even onder de pannen.
Tip 2: Het juiste niveau
Als je kind op een heel hoog niveau leest, dan kan het lastig zijn om geschikte boeken te vinden. Lezen over de liefdesperikelen van 16-jarigen terwijl je zelf 10 bent, is niet echt ideaal. Hier maakte ik de fout om mijn griezelfan een boek voor 15-jarigen te overhandigen dat echt veel te eng bleek. Oeps. Ook hiervoor is Google mijn vriend en vraag ik advies in de bieb, boekenwinkel of aan andere moeders.
Tip 3: Goedkope alternatieven
Ik ben van nieuwe boeken, dus gun ik dat mijn kids ook. Maar toen de oudste zijn leestempo eens even flink omhoog gooide, vond mijn bankrekening dat niet zo leuk meer. ‘Gelukkig’ ontdekte hij mijn e-reader. E-books zijn een stuk goedkoper, maar ook daarvoor is mama geen bodemloze put. Toen ik erachter kwam dat je ook e-books kunt lenen bij de bieb én dat een abonnement voor kinderen t/m 18 jaar gratis is, kon hij naar hartenlust alles lezen.
Geen strijd
Het allerbelangrijkste is: maak van lezen geen strijd. Want waar de een niet kan wachten om in de boomhut met al die verdiepingen te duiken, wordt de ander al rebels als hij een boek ziet. En er zijn ook andere mogelijkheden om de wondere wereld van verhalen in te duiken. Luisterboeken stimuleren ook het leesplezier. Storytel of Spotify hebben heel veel keuze en ook de bieb heeft ze! Heb je ze stiekem toch aan het lezen…
De Onderwijsmonitor is uit! Over wat lezen voor kinderen leuk maakt en met handige tips voor ouders.
Het eerste zakgeld
Volgens het NIBUD is de leeftijd van 6 jaar een goed moment om het eerste zakgeld te introduceren bij je kind. De meeste kinderen herkennen vanaf die leeftijd de verschillende munten. Ook groeit het besef van hun omgeving en hun interesse om te ontdekken hoe alles op de wereld in elkaar steekt. Het is fijn voor je kind om langzaam en spelenderwijs in de wereld van (zak)geld te rollen, zodat hij goed voorbereidt zijn eerste zakgeld in ontvangst kan nemen.
Wat betekent (zak)geld voor jou?
Als ouder breng je graag je eigen normen en waarden over op je eigen kind, zo geldt dat vast ook voor je eigen opvattingen met betrekking tot geld. Wat betekent geld voor jou? Hoe ga je ermee om? Ben je van jongs af aan al spaarzaam of heb je (ook al vertel je dat misschien niet graag aan je kind) toch wel een beetje een gat in je hand? Je hebt vast en zeker in de loop van je leven dingen bijgeleerd over geld en hoe je er mee om zou willen gaan. Vertel je kind eens wat jij vroeger met je zakgeld deed en hoe je eventuele broers of zussen weer op een hele andere manier hun zakgeld uitgaven. Het is ook leuk om te horen voor je kind waar jij nu jouw eigen ‘zak’geld aan uitgeeft. Meteen een mooie gelegenheid om ook eens uit te leggen wat er eerst allemaal betaald moet worden voordat het echte feest kan beginnen 😉
TIP Filosofeer samen over het begrip ‘geld’. Formuleer een stelling, bijvoorbeeld ‘Geld maakt gelukkig’. Breng argumenten aan voor en tegen de stelling, verzamel informatie over dit onderwerp, zodat je samen meer kennis krijgt over de stelling. Geef ook allebei je persoonlijke kijk op de stelling. Denken jullie er hetzelfde over? Het is leuk om te horen hoe je kind op jonge leeftijd denkt over geld. Het zegt veel over zijn kijk op de toekomst. Schrijf leuke uitspraken van je kind op een briefje en bewaar dit voor later. Heb je meteen een mooi middel om je twintiger later die lening voor die auto niet te verstrekken, want er staat immers al jaren zwart op wit dat de 8- jarige versie van deze twintiger ‘sparen voor later’ super belangrijk vindt 😉.
Zakgeld overmaken versus contant geven
Voor veel volwassenen is het heel normaal om bijna alle uitgaven te betalen met de pinpas. De gevulde portemonnee met briefjes en munten is passé. Erg handig en overzichtelijk natuurlijk, dat digitale betalen, maar toch kan het voor jonge kinderen juist wél heel leerzaam zijn om te starten met contant geld. Ze leren zo de munten en briefjes goed kennen en leren ze hoe ze kunnen rekenen met geld. De ‘abstracte’ pinpas komt daarna vanzelf aan bod, tegen de tijd dat je kind al eens zelf een boodschapje gaat doen op de fiets bijvoorbeeld. Elke (kinder)pinpas geeft ook een link naar een digitaal rekeningoverzicht: je kind kan zo op zijn tablet of telefoon bij leren houden wat hij nog kan uitgeven. Tegen die tijd heeft je kind inmiddels ook door dat die pinautomaat niet eindeloos geld blijft geven…
TIP Is je kind toe aan een eigen pinpas? Maak er een speciaal moment van! Bij de meeste banken kun je digitaal een rekening openen, maar het is nu juist zo leuk om eens bij een bank binnen te lopen. Je zult merken dat een bezoek aan een bank direct weer allerlei vragen oproept bij je kind. Probeer deze ook allemaal te beantwoorden of vraag een bankmedewerker naar meer informatie. En na het aanvragen van die pinpas kan je kind je dan eindelijk voor de eerste keer trakteren op een heerlijk gebakje 😊
Spaarvarken of big spender?
Het besef van de waarde van geld groeit met de jaren. Jonge
kinderen zullen langzaam ontdekken of ze gedegen spaarders zijn of dat ze elke
euro in hun broekzak voelen branden. Maak bij het geven van het zakgeld samen
afspraken over waar je kind het geld aan uit mag geven. Leer je kind gaandeweg
het belang van sparen, maar probeer het niet teveel op te leggen. Het is vele
malen leerzamer als je kind zelf ‘door schade en schande’ wijs wordt. De
wijsheid komt met de jaren, toch?
TIP Heeft je kind moeite met sparen? Maak samen een lijstje van wensen en kies daarvan 1 ding, iets dat voor je kind echt de moeite van het sparen waard is. Maak vervolgens samen een spaarplan. Voor wat oudere kinderen kan het leuk zijn om het begrip ‘spaarrente’ uit te leggen. Motiveer je kind om te sparen door hem ook een spaarrente te verstrekken. Bijvoorbeeld: spaart je kind elke maand 10% van zijn zakgeld, dan krijgt hij er aan het einde van het jaar bijvoorbeeld nog 5% extra over het totale bedrag bij van jou als beloning. Eens kijken of het geld nog steeds zo uit dat portemonneetje rolt…
Veel succes met het dichten van die gaten in die kleine handjes of juist met het afstoffen van die spaarvarkens. En onthoud: je kind op laten groeien tot een verstandige volwassene kost een hoop, maar betekent uiteindelijk échte rijkdom voor een ouder!
Mensen die mijn visie al langer kennen, weten dat ik de boodschap van Squla van harte ondersteun: leren draait om het durven maken van fouten. Als je de wereld aan het ontdekken bent, kan er weleens iets misgaan. Net als Squla vind ik dat een felicitatie waard: het zijn juist de fouten die je verder brengen en waarvan je kunt leren.
Het is belangrijk dat kinderen echt beseffen dat fouten maken mag, en dat het leerproces verloopt met vallen en opstaan. Want alleen zo gaan kinderen van ‘Dat kan ik toch niet’, naar ‘Dat kan ik nog niet’. Een houding die ook wel bekend staat als de ‘groeimindset’. Dit is een mindset die uitgaat van het vertrouwen dat je altijd kunt groeien, als je maar doorzet en in jezelf gelooft, ook als het even tegenzit. Zo heeft oefenen altijd zin en door van je fouten te leren, kun je groeien en kom je verder in het leven. Dit vertrouwen helpt om tegenslagen te verwerken.
Van comfortzone naar leerzone
De meeste kinderen hebben van nature een drang om te onderzoeken, om spelenderwijs te leren. Ze zien overal kansen en mogelijkheden, pakken elke uitdaging aan en stappen snel uit hun comfortzone. Dit raken kinderen al snel kwijt als zij te veel worden gewezen op dingen die niet goed gaan. Juist is het belangrijk dat kinderen op een positieve manier ervaren dat niet alles in éen keer goed gaat. Hierin speelt de omgeving van familieleden, leerkrachten en vriendjes een grote rol. Als we daarentegen de groeimindset koesteren en kinderen leren de wereld te ontdekken – door te exploreren wat wel of juist niet werkt – helpen we hen onbevangen in het leven te staan en met tegenslagen om te gaan. Zodat zij de vrijheid voelen om vanuit hun comfortzone in de leerzone te stappen en te ontdekken wat hun talenten zijn. Want hoe fijn is het als onze kinderen leren dat het maken van fouten iets is wat bij het leven hoort en wat zij juist moeten omarmen? Het verhoogt hun motivatie, hun doorzettingsvermogen en hun prestaties.
Van curling naar vangnet
Ouders kunnen veel doen om kinderen hierbij te helpen. Hierbij is het de kunst om een goed evenwicht te vinden tussen wat je zelf kunt doen om te helpen en waar je jouw kind de vrijheid geeft om nieuwe dingen te ontdekken. Bijvoorbeeld door hen af en toe dingen te laten doen die moeilijk voor ze zijn of waar ze eigenlijk geen zin in hebben. We willen onze kinderen graag laten opgroeien tot veerkrachtige mensen die kunnen omgaan met tegenslagen, die weten dat ze soms moeten doorzetten of kiezen voor een nieuwe strategie om iets te bereiken. Alles uit handen nemen en teleurstellingen wegpoetsen, helpt kinderen juist niet om veerkrachtig in het leven te staan. Wat kun je wel doen om je kinderen op weg te helpen, zonder dat je een ‘curling ouder’ wordt die – net als spelers op een curlingbaan – de weg voor hun kinderen helemaal vrij willen maken?
Een paar tips & tricks
- Voorleven:leer je kinderen dat fouten maken oké is door te laten zien hoe je zélf omgaat met fouten en dat te benoemen, bijvoorbeeld door te benadrukken dat dit een mooi moment is om van te leren. Haal daarmee jezelf niet naar beneden door bijvoorbeeld te zeggen ‘wat ben ik toch onhandig’ of jezelf een ‘sukkel’ te noemen.
- Doorvragen: vraag je kind wat je van zo’n ervaring kunt leren als zich weer zo’n situatie voordoet. Stel vragen als: Wat kun je anders doen? En sta samen, als iets wél lukt, stil bij de vraag: Hoe is dat je gelukt? Hoe heb je dat aangepakt? Zo zet je jouw kind aan het denken over de strategie die het heeft toegepast. Bij fouten kun je kijken naar wat niet werkt, maar als iets goed is gegaan, is het goed om te kijken naar wat wél werkt.
- Vergelijken: vergelijk je kind niet met anderen, maar leer het naar zichzelf te kijken en de stappen en vooruitgang die het maakt.
- Leg de lat niet te hoog: als we de ‘prestatielat’ te hoog leggen, springt het kinderbrein al snel op rood en worden kinderen sneller bang om fouten te maken.
- Wees een vangnet: Neem je kind niet alles uit handen, maar geef het de kans met tegenslagen om te gaan. Probeer het niet over te nemen en, maar luister en stel vragen. Zo kun je als vangnet fungeren, zonder ze al proberen op te vangen als ze dreigen te vallen.
De rol van school
Ook leerkrachten doen er goed aan vooral te kijken naar wat goed gaat en kinderen niet met elkaar te vergelijken. Zodat niet alleen de ‘plus-kinderen’ – de zonnetjes, sterretjes en maantjes – alle aandacht krijgen, maar élk kind de kans krijgt om te shinen. Door hen te laten floreren in de dingen waarin ze goed zijn. Misschien zijn ze niet goed in sport, maar blinken ze uit in muziek of dans. Bouw daarnaast de groeimindset in je les in en herhaal steeds opnieuw dat fouten maken iets is om van te leren. Zo’n mindset helpt kinderen om plezier te krijgen in het leren en dus óók in het leven. Dit kun je stimuleren door alle strategieën in te zetten om kinderen te laten groeien en hen hiermee vertrouwd te maken. Bijvoorbeeld door te kijken naar hoe een ander kind iets doet, door hulp te vragen, een pauze te nemen, te herhalen, te blijven oefenen en door te zetten. Vooral door fouten te maken, leer je. En vervolgens richten op wat wél lukt. Het gaat erom dat zij leren genieten van het proces en de weg ernaar toe, in plaats van te focussen op het eindresultaat.
Zelfreflectie
Daarnaast is zelfreflectie tijdens de opvoeding cruciaal. Wanneer we als ouders aan onze kinderen mee willen geven dat het oké is om foutjes te maken, dan is het natuurlijk ook belangrijk om zelf het goede voorbeeld te geven. We raken allemaal wel eens verstrooid of gefrustreerd vanuit de wens om alles goed te willen doen, ook al kan dat niet altijd. Kinderen zien alles en zijn grote ‘copycats’ van ons eigen gedrag. Stressen om onze eigen fouten, is dus zeker een factor die meeweegt in het groeiproces. Door middel van zelfreflectie kunnen we bewuster omgaan met onze eigen reacties op fouten en daarmee ook op die van onze kinderen.
Meer over Tischa
Tischa Neve (1970) is kinderpsycholoog, opvoedkundige, auteur van meerdere (opvoed)boeken en moeder van een zoon en pleegdochter. Ze coacht ouders en professionals en geeft (online)trainingen en lezingen op het gebied van opvoeden via haar bureau Groot & Klein. Daarnaast treedt ze regelmatig op als opvoedkundige in tv-programma’s en schrijft ze voor o.a. NRC, Ouders van Nu, J/M Ouders en Psychologie Magazine. Ze is auteur van verschillende boeken, waaronder ’Pubers zijn leuk’ en ’Inspiratieboek voor leuker en makkelijker opvoeden’ en maakt de podcast ‘Even over mijn kind’ waarin ze met ouders opvoedvragen bespreekt. Ze werkt regelmatig met Squla samen en verzorgde vorig jaar samen met Squla een training over de groeimindset bij ouders.
Waarom is het belangrijk om tafels te oefenen?
Weet je nog, die goede oude tijden waarin je zelf zat te ploeteren op de tafels? Oefenen, oefenen, en ja hoor, nog meer oefenen. Maar waarom al dat gedoe? Nou, die tafels zijn eigenlijk de geheime superhelden van het rekenen. Als je ze kent, worden dingen zoals delen, breuken en percentages een stuk makkelijker. Ook helpt het je kind een beter geheugen en een hoger concentratievermogen te ontwikkelen. En het coolste is dat het zelfs helpt in het dagelijks leven, van koken tot maten en eenheden, tot het geldrekenen bij het berekenen van kortingen tijdens de uitverkoop. En hier komt het beste gedeelte, als je kind eenmaal een tafel-kampioen is, geeft dat een boost aan zelfvertrouwen!
De groeimindset helpt!
Hoe kunnen we het oefenen van de tafels leuker en beter maken voor de kleine en grote rekenwonders? Het antwoord zit ‘m in de groeimindset. Dit houdt in dat je altijd kunt blijven leren en groeien. Fouten maken is oké, want dat betekent dat je iets nieuws leert! Elke dag een beetje beter en voor je het weet… ben je supergoed! Met de groeimindset in ons achterhoofd hebben we Stuitersommen bedacht en gemaakt.
Oefen nu de tafels met Stuitersommen!
Stuitersommen is ons nieuwste, te gekke spel waarin ritme en tafels hand in hand gaan. Kinderen beantwoorden de tafelsommen op de beat, en hoe goed ze het doen, hoe sneller die beat gaat. En het mooiste is, er zijn geen ‘foute’ antwoorden! De beat gaat alleen maar sneller als kinderen razendsnel antwoorden of drie vragen op een rij goed hebben. En een tafel nog niet onder de knie? Dan blijft ‘ie gewoon terugkomen, totdat je hem kan dromen!
Van idee naar educatief spel
Het begon allemaal met een missie: “Hoe kunnen we het leren van tafels niet alleen leuk maken, maar ook in lijn met de groeimindset?”. En, oh ja, kunnen we het een muziekaal tintje geven?” Het concept was helder: kinderen laten rekenen op de beat. Rodrigo (Team Lead Development) koos voor een ritme dat niet alleen uitdagend is, maar ook de voetjes van de vloer krijgt. Hij brainstormde over hoe we kinderen konden belonen voor hun moeite, en niet enkel voor het geven van het juiste antwoord. Joana (Visual Designer), bedacht hoe dit allemaal in een vrolijk jasje gegoten kon worden. Een bouncende kogelvis, waarom niet? Samen met de rest van het Squla-team brachten ze weken door met ontwerpen, testen en natuurlijk ook een beetje dansen (voor de wetenschap, uiteraard!). Het resultaat? Stuitersommen: een game waarbij tafels leren voelt als een feestje.
Positieve spelervaring
De eerste kids hebben Stuitersommen al gespeeld. En wat denk je? Ze vonden het geweldig! Ze dansten, sprongen en… ja hoor, ze leerden ook nog eens de tafels! Tafels oefenen was niet langer een taak, maar werd een feestje vol plezier en groei.
Nu te spelen op Squla
Nu is het de beurt van jouw kind om het te ontdekken, want Stuitersommen is nu beschikbaar op Squla (voor kinderen in groep 4 tot en met 8). Bereid je voor op het stuiteren van vreugde en plezier!
Waarom is het leren van klanken zo belangrijk?
Klankgroepen leren is als het vinden van de geheime code van taal. Wanneer kinderen deze code kraken, wordt lezen, spellen en communiceren een stuk makkelijker. Het leren van klanken kan kinderen helpen om hun uitspraak te verbeteren en nieuwe woorden en zinnen sneller te begrijpen. Het helpt niet alleen bij Nederlands, maar ook bij het leren van andere talen, zoals Engels, Frans en Duits. En weet je wat ook tof is? Als je die klanken eenmaal begrijpt, dan wordt muziek maken nóg leuker. Het helpt namelijk om het ritme beter te voelen en te volgen. Klinkt als muziek in de oren, toch?
De groeimindset en het oefenen van klanken
Als we het hebben over leren en groeien, kunnen we niet om de groeimindset heen. Dit betekent dat je gelooft dat je altijd kunt blijven leren en verbeteren. En raad eens? Ons nieuwe spel, Klankkauwers, is ontworpen met deze mindset in gedachten! Foutjes zijn geen struikelblok, maar juist leermomenten. De teller blijft gewoon doorlopen totdat de tijd om is. Dit moedigt kinderen aan om te blijven proberen en door te zetten, ook als het even lastig is. Dus, terwijl jouw kleine kok druk bezig is met het voeren van de hongerige monsters, zijn ze ook bezig met het ontwikkelen van een groeimindset. Kinderen leren dat het oké is om fouten te maken en dat oefening écht kunst baart.
Leer nu klanken met Klankkauwers!
Stel je voor: Je bent een topkok in een restaurant vol hongerige klankmonsters. Jouw missie? Ervoor zorgen dat ze op tijd worden gevoed met de juiste klanken! Het spel is simpel, maar super spannend. Elk monster houdt van een bepaalde klank, en het is jouw taak om te zorgen dat ze precies krijgen wat ze willen. Maar let op, een volgegeten monster wil niets meer! De uitdaging is dus om de monsters snel en correct te voeden, en zo de hoogst mogelijke score te halen.
Van idee tot educatieve game
Benieuwd hoe Klankkauwers is ontstaan? Stel je een kamer voor vol met tekeningen, tablets en kopjes koffie. Daar, midden in de creatieve chaos, zaten Rodrigo (Team Lead Development) en Marlieske (Content Coördinator). Ze discussieerden en schetsten het idee voor Klankkauwers. Het begon allemaal met de vraag: “Hoe kunnen we kinderen op een speelse manier helpen met klanken?” Vanuit die gedachte ontstond het concept van hongerige monsters die gevoed moeten worden. Na weken van programmeren, testen en finetunen, is het spel nu klaar. Deze game is niet alleen het resultaat van veel technische uurtjes, maar vooral van veel liefde en passie voor educatie!
Klankkauwers testen bij kinderen – high score!
De eerste groep kleine chefs heeft al een bezoekje gebracht aan het Klankkauwers-restaurant. En wow, wat een feest! Kinderen gingen volledig op in hun rol als kok, voerden de monsters en… ze leerden klanken. De klanken onder de knie krijgen werd niet langer als moeilijk ervaren, maar als een spannende uitdaging!
Nu te spelen op Squla
Kun je niet wachten om met je kind Klankkauwers te spelen? Kom snel naar Squla en ontdek hoe leuk klanken oefenen kan zijn! We horen graag wat jullie ervan vinden. Veel plezier!
Fouten zijn nuttig
Maar fouten zijn toch juist helemaal niet goed? Dat klopt helemaal. Ze zijn niet zomaar goed, maar werkelijk fan-tas-tisch! Als kinderen van jongs af aan al het inzicht meekrijgen dat fouten maken en van fouten leren een noodzakelijk onderdeel is van het leerproces, dan zorgt dat ervoor dat kinderen zelfverzekerd nieuwe paden durven te bewandelen. Een fout is voor je kind dan gewoon een reden om het nogmaals te proberen, maar dan op een andere manier. Je kind durft zo meer te ontdekken en leert daardoor veel meer dan een kind dat een fout ziet als een afgang. Kinderen die geen fouten durven maken kunnen zo onzeker worden dat ze blokkeren en de weg tot leren versperd raakt. Door te leren dat fouten je laten groeien blijft leren leuk!
Neem jezelf onder de loep
Je zult vast al wel vaker ergens gelezen of gehoord hebben dat het maken van fouten leerzaam is. Toch is het voor sommige ouders nog lastig om fouten te omarmen of (nog beter) zelfs te vieren. Als je al van jongs af aan hebt geleerd dat fouten maken niet de bedoeling is of dat mensen die fouten maken niet slim zijn, dan is het best wel ingewikkeld om dit wel te leren aan je kinderen. Dit vraagt een growth mindset met doorzettingsvermogen en dat is nu juist net wat je je kind ook mag leren: als je een fout maakt, dan helpt doorzettingsvermogen om te blijven proberen, totdat het lukt. Het goede nieuws is dus dat jullie samen kunnen gaan oefenen om fouten te leren vieren.
Maak je een foutje door met een negatieve emotie te reageren op een ‘fout’ van je kind? Geen probleem: je bent aan het leren! Het lukte dit keer nog niet, maar de volgende keer misschien wel 😊. Benoem de fouten die je in je eigen leven maakt vooral zo vaak mogelijk hardop naar je kind. Zo wordt fouten maken heel normaal in jullie gezin en voelt iedereen zich veilig om in eigen tempo te ontdekken en te leren. Met vallen en opstaan.
Vier de fouten: bouw een feestje!
Zodra de eerste fout zich aandient zal je na het lezen van dit artikel klaarstaan met de slingers, een feestmuts of met een overheerlijke slagroomtaart. Maar wat kun je nog meer doen dan de slingers ophangen bij het maken van een fout?
Tip 1: hou een fouten-dagboek bij.
Vul elke avond op een vast moment – bijvoorbeeld voor het avondeten of voor het slapengaan – een pagina in van het ‘vier-je-fouten-dagboek’. Probeer dit met het hele gezin bijvoorbeeld een week vol te houden. Spreek van tevoren af hoe jullie de ‘week van de fouten’ feestelijk af gaan sluiten. Gaan jullie smullen van een zelfgebakken taart of wordt het een dagje naar de dierentuin (om fouten te spotten bij de dieren 😉)? Vergeet niet om elkaars fouten door te lezen of voor te lezen, want van elkaars fouten (en van de mogelijke bijbehorende doorzettersmentaliteit) kun je onwijs veel leren!
Tip 2: doe iets wat je net niet durft.
Zoek samen met je kind naar een activiteit die net bij de comfortzone ligt. Dit kan een uitdagende sudoku-puzzel zijn, een middagje naar de klimmuur, het lezen van een boek met relatief veel onbekende woorden of een extra lange wandeling. Kies eerst een activiteit uit die je kind leuk vindt; kinderen leren sneller als ze ergens gepassioneerd over zijn. Stimuleer je kind tijdens de activiteit uitvoerig om door te zetten als het misgaat. Bespreek met je kind dat het doel ook in stapjes behaald kan worden: je hoeft niet meteen alles te kunnen!
Vergeet niet om later ook nog eens een uitdaging te kiezen op een gebied waar de interesse van je kind juist niet ligt; kinderen moeten ook leren doorzetten bij taken die ze niet graag doen. Handig voor later, want de dagen op de middelbare school zitten ook voor een deel gevuld met vakken waar je kind minder warm voor draait. Met een positieve mindset die gericht is op groei kun je je kind leren dat er uit elke activiteit wel iets te halen valt: met een onderzoekende houding word je elke dag een beetje slimmer!
Tip 3: maak een ‘foute’ vlog en organiseer een feestje!
Licht uit, spot aan en laat de camera maar draaien… Nodig je kind uit om een vlog te maken. De hoofdrolspelers zijn opa, oma, de buurvrouw, een vriendin of een kennis. Je kind belt aan bij deze bekenden en vraagt of ze iets willen delen over een fout die ze in hun leven hebben gemaakt en waar ze veel van geleerd hebben. Noteer voorafgaand aan de interviews samen met je kind een aantal vragen, zodat je kind goed beslagen ten ijs komt.
Afhankelijk van de leeftijd van je kind kun je ondersteunen door bijvoorbeeld te filmen en je kind de vragen te laten stellen. Monteer thuis samen de fragmenten tot een mooi geheel met behulp van een app.
De ‘foute’ vlog kan nu afgespeeld worden op een groot scherm en dat verdient een feestje. Nodig alle hoofdrolspelers uit voor een hapje en een drankje. Iedereen zijn fouten mogen gevierd worden, want alle mensen hebben geleerd van hun fouten en zijn dus slimmer geworden! En als de vlog niet helemaal foutloos blijkt te zijn: geen probleem.
Rekenen
Taal
Begrijpend lezen
Engels
Toetsen
Vreemde talen
De wereld
Verkeer
Tekenen
Adaptief rekenen
Spelling
Topografie
Geschiedenis
Natuur en techniek
Muziek
