Positieve oppeppers voor de mentale gezondheid van je kind!

Annemarieke van den Berg


Hoe voelt jouw kind zich op het moment? Rollen er soms tranen over zijn of haar wangen, of word je zo nu en dan verrast door een woede-uitbarsting? Volkomen begrijpelijk en normaal! De lockdown maakt het leven van onze kinderen bijzonder ingewikkeld; weinig contacten, veel beeldschermtijd en geen enkel uitstapje meer. De lach van je kind kan soms ver te zoeken zijn, dus bij deze een oproep aan alle ouders: probeer die lach elke dag toch op het gezicht van je kind te toveren, al is het maar voor heel even. Ook al loop je zelf misschien inmiddels op je tandvlees; als je energie stopt in het boosten van de mentale gezondheid van je kind, dan verschijnt er vanzelf ook een lach op jouw gezicht!

1.  Verplicht lesuur knuffelen

Iedereen kan het, het is gratis en de opbrengst is fantastisch: ga meer knuffelen! Het ligt voor de hand dat fysiek contact bevorderend is voor de mentale gezondheid van je kind, maar neem je er ook elke dag bewust de tijd voor? In deze roerige tijden kun je als ouder thuis door al je verschillende rollen de bomen door het bos soms niet meer zien. Je bent docent, sportinstructeur, cateraar, strijkservice, huiswerkbegeleider en dan heb je het nog niet eens gehad over je eigen betaalde werk… Maar vergeet je niet dat jij een van de meest geliefde knuffelvrienden bent van je kind? Knuffelen dus: elke dag, voor jullie (mentale) gezondheid!

TIP Raast het drukke leven thuis aan je voorbij en vergeet je soms gewoon om echt even een knuffelmomentje in te plannen? Laat je kind een knuffelkalender knutselen; teken in elk vakje een knuffel of een vinkje nadat jullie de sterren van de hemel hebben geknuffeld. Je kind is zo weer lekker even zoet, op educatieve wijze, en daarna staat knuffelen steevast elke dag op de agenda bij jullie!

2. Nieuws met mate

Kinderen worden in deze periode bewust en onbewust frequent met het nieuws geconfronteerd, vooral nu jullie veel samen thuis zijn. Het Jeugdjournaal, een les Nieuwsbegrip via de digitale school, het nieuws op de radio, de krant op de keukentafel….Soms kan het ook teveel worden voor je kind. Het ene kind kan dit heel goed zelf aangeven, het andere kind laat het minder snel merken als hij of zij overspoeld raakt door een stroom van zware of negatieve nieuwsberichten. Probeer je als ouder bewust te zijn van het feit dat er wellicht zo nu en dan te veel binnenkomt bij je kind. Het nieuws bijhouden is ontzettend leerzaam, maar dit moet natuurlijk niet ten koste van het gemoed van je kind gaan.

TIP Merk je dat je kind overvoerd is geraakt door (negatieve) nieuwsberichten? Las even een nieuwsstop in! Even geen Jeugdjournaal, krant op de keukentafel of het journaal tijdens je eigen lunchpauze. Houd rekening met je kind en praat over zijn of haar gevoel in verhouding tot het nieuws.

3. Happy food – happy thoughts

Er zijn de afgelopen tijd in vele huishoudens een hoop taarten en cakes gebakken. Leuk én leerzaam, want ondertussen wordt er in de keuken ook nog op hoog niveau gerekend door al het afwegen en het ontcijferen van de recepten. En lekker natuurlijk, zo’n cake als eindresultaat; liefde gaat door de maag, dat is niet voor niets een stokoud gezegde. Het is wetenschappelijk bewezen dat een aantal (gezonde) producten ook daadwerkelijk bij kunnen dragen aan een goed humeur en dus ook meewerken aan een goede mentale gezondheid. Je kunt jezelf dus blij eten en niet alleen met een zak chips of een slagroomtaart 😊. Het is bijvoorbeeld bewezen dat het regelmatig eten van vette vis, bijvoorbeeld zalm, bevorderend is voor de mentale gezondheid. Het is als het ware een natuurlijke antidepressivum. Ook pure chocolade, bananen, tomaten, noten en bessen geven je hoofd een positieve boost!

TIP Kijkt je kind al wel vaker mee in de keuken? Daag je kind eens uit om op internet te zoeken naar voedsel waar je blij van wordt (en dan niet die grote zak chips, maar voeding die je daadwerkelijk fit maakt). Laat je kind 3 ingrediënten kiezen waar je humeur en lijf een boost van krijgen en bedenk en kook samen een overheerlijk gerecht hiermee. Eet ruim voldoende van dit ‘happy-food’ en die lach gaat nooit meer van jullie gezicht…

4. Lijntje naar de buitenwereld

Lieve vrienden, vriendinnen en familie zijn onmisbaar voor het psychisch welbevinden van je kind! Vriendschappen zijn niet alleen heel fijn, maar dragen ook bij aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind. Probeer er samen met je kind daarom werk van te maken om contacten in stand te houden binnen de mogelijkheden, zodat de band die al was opgebouwd overeind blijft en weer vrolijk kan worden voortgezet als de scholen weer opengaan.

TIP Online gamen, samen huiswerk maken via een video call of het schrijven van een ouderwetse kaart of brief zorgen voor de nodige verbinding. Het is helaas niet het ‘echte’ werk, maar het gaat eventuele eenzaamheid en een geïsoleerd gevoel wel tegen.

5. Een warm welkom voor emoties

Biggelt er de laatste tijd wel eens zomaar een traan over de wangen van je kind of word je verrast door een plotselinge woede-uitbarsting? Volkomen begrijpelijk onder deze omstandigheden. Het is belangrijk dat je kind van jou als ouder te horen krijgt dat er alle begrip is voor deze emoties; je kind voelt zich zo gezien, gehoord en gesteund. Praat samen over de emoties die je kind ervaart en probeer ook je eigen emoties te delen. Als je kind hoort dat jij het ook af en toe moeilijk hebt in het leven, dan leert hij dat dat er gewoon bij hoort en dat je elkaar hebt om steun te zoeken. Is je kind niet zo’n prater? Zorg dan dat hij/zij zich voldoende kan bewegen of zijn emoties kan uitten via een tekening of het schrijven in een dagboek.

TIP Voor jonge kinderen kan het soms helpen om een emotie-thermometer op een centrale plek in huis te hangen. Je kunt door de dag heen dan een paar emotie checks doen door je kind aan te laten wijzen hoe hij of zij op dit moment in zijn of haar vel zit.

6. Een luchtig leven

We kunnen als mensen niet zonder lucht. Nu we allemaal relatief vaak binnen zitten is het zaak dat we voldoende in aanraking komen met frisse lucht. Dus gooi die ramen elke ochtend even allemaal wijd open en adem in en adem uit! Je lichaam wordt voor een deel gezuiverd door je longen; bij elke uitademing zuiver je je lichaam. Hoe meer verse zuurstof er in je lichaam komt, hoe beter je lichaam zich kan zuiveren en dit bevordert je gezondheid. Moedig je kind ook aan om elke dag minstens een half uurtje buiten te spelen of te sporten. Daglicht helpt namelijk om de concentratie te verhogen en gaat depressieve gevoelens tegen.  

TIP  Las een dagelijkse lunchwandeling in met het hele gezin. Een wandeling van 20 minuten is al een geweldige start! Wandelen is gezond voor lichaam en geest; het is bewezen dat een dagelijkse wandeling depressieve gevoelens tegengaat. Je kunt eventueel op een app bijhouden hoeveel jullie lopen en welke gemiddelde snelheid jullie behalen. Kinderen die competitief zijn ingesteld kunnen hier extra door gemotiveerd worden om de volgende dag zeker weer te gaan.

7. Grappen en grollen

Zie je een somber koppie achter zijn of haar bureau zitten? Probeer elkaar op te vrolijken met een goede grap, een gekke bek of de kieteldood. Lachen is gezond en is goed voor de mentale gezondheid van jouw kind! Lachen zou vele voordelen hebben. Het kan stress verminderen, het is goed voor je immuunsysteem, het zorgt voor een betere conditie, het maakt je vrolijk én…je gaat ervan stralen!

TIP. Weinig tot geen gevoel voor humor te bespeuren thuis? Jullie kunnen altijd nog met het hele gezin in lachtherapie 😉

Veel knuffels, lachbuien, bananen en frisse lucht toegewenst samen!

Spoedcursus: school aan huis!

Annemarieke van den Berg

Daar zitten jullie weer samen rondom de keukentafel. Je kijkt eens goed rond. Tussen de resten van het ontbijt staan laptops, je werkdocumenten verwoven met de eerste thuiswerk-opdrachtjes van de oudste, je baby huilt, de telefoon gaat….HELP! Hoe gaan we dit laten werken nu het corona-virus ons opnieuw allemaal noodgedwongen thuis houdt? Lees verder voor tips om die school aan huis tot een succes te maken! En gelukkig zijn we inmiddels ervaringsdeskundigen!

Langzaam wennen aan een nieuwe ‘functie’

De komende weken ben jij wederom niet alleen de ouder van je kind, maar ook een beetje zijn juf of meester. Want ook na de kerstvakantie blijven de scholen gesloten. Dat is weer wennen voor iedereen. Je kunt je de komende weken niet focussen op 1 taak, maar je moet zowel werken, het huishouden runnen, de ‘school’ thuis laten draaien en de boel ook nog een beetje blijven opvoeden. Langzaam zullen jullie samen weer wennen. Kinderen zijn gelukkig heel flexibel, dus aan hen zal het niet liggen 😉

TIP Praat samen met je kind over de situatie. Sommige kinderen zullen veel vragen hebben en misschien zijn sommige kinderen ook angstig. Probeer zo open mogelijk antwoord te geven op al hun vragen. Creëer elke dag, bijvoorbeeld tijdens het avond-eten, een momentje van reflectie samen. Bespreek om beurten hoe jullie de dag hebben ervaren: wat ging goed, waar ben je trots op, wat was er minder leuk? Probeer zelf net zo openhartig te zijn als je kinderen over je angsten en irritaties, hier leren ze veel van.

De officiële opening van jullie school

Zodra jullie lesmaterialen binnen zijn kunnen jullie aan de slag! Een fijne werkplek creëren heeft prioriteit. Bekijk waar je kind het beste kan werken thuis: waar is er voldoende rust, ruimte om alles lesmaterialen neer te leggen en een stopcontact in de buurt voor een laptop? Maak het gezellig met de middelen die jullie hebben (hang een leuke slinger op 😊) en zorg voor een goede werkhouding. Check ook even de voorraad van de printer-cartridges, zorg voor een bakje met schrijfmaterialen en een notitie-blok. Het kan ook handig zijn om online een wiebelkussen (voor kinderen die het moeilijk vinden om stil te zitten) of geluidswerende koptelefoon (voor kinderen die snel overvoerd/afgeleid raken van te veel geluiden) te bestellen om zo te zorgen voor meer rust voor je kind.

TIP Zoek een kistje, mand of doosje waar je kind al zijn schoolspullen in op kan slaan (vergelijkbaar met zijn bureaula op school). Orde zorgt voor een opgeruimd hoofd en voor een soepele start elke dag.

Structuur is jullie beste vriend

Mensen hebben behoefte aan structuur; jullie thuis-schooltje dus ook. Geef je kind inzicht in alle materialen die school heeft opgestuurd, zodat hij (ongeacht welke leeftijd) meegenomen wordt in de doelen die hij elke dag moet behalen. Vertel je kind aan welke vakken hij moet werken en spreek een tijdsspanne af per vak. Maak ook duidelijke afspraken over jullie manier van communiceren. Als je kind aan een taakje zit, kun jij ook weer even aan je eigen werk. Heeft je kind tussentijds een vraag en ben jij net aan het bellen? Spreek af dat hij zijn vraag even parkeert of opschrijft op een post-it. Bij jongere kinderen zal dit helaas geen optie zijn, het kan hier helpend zijn om een strak schema met je partner op te stellen (bijvoorbeeld om en om een uur samen met je kind en een uur werken).

TIP Maak zelf (of samen als je kinderen al wat ouder zijn) voor elke dag een planning. Neem de planning samen door en pas deze aan totdat iedereen akkoord is. Schrijf de planning op een whiteboard of een vel papier en plaats deze ergens centraal bij jullie werkplekken.

Me-time‘ onder schooltijd

Jullie zijn ineens verplicht om de hele dag samen te wonen en te werken, dit was niemand gewend. Tijd voor jezelf is ineens wel heel belangrijk geworden. Plan tijdig pauzes in voor iedereen en maak hier afspraken over. Een pauze kun je alleen houden (zoek een plek waar je even op adem kunt komen, lees desnoods de krant op de wc en vergeet vooral niet de deur op slot te doen!), maar kun je natuurlijk ook gezellig samen invullen. Plan samen leuke activiteiten in of rondom huis, zoals bijvoorbeeld koekjes bakken, een play-back show in elkaar zetten of een spelletjes-circuit uitzetten in de tuin of de gang. Beweging en buitenlucht zijn essentieel voor iedereen en zorgen ervoor dat je in goede conditie blijft. Probeer in deze onzekere tijden hard je best te doen samen om toch mooie herinneringen te creëren, door samen dingen te ondernemen thuis die je anders misschien nooit had gedaan!

TIP Maak een ‘leuke-pauzemoment-ideeën-bus’ van bijvoorbeeld een oude jampot. Laat alle gezinsleden 10 briefjes in de pot stoppen met activiteiten die je samen in een half uurtje tijd kunt doen. Het mag van alles zijn, zolang het maar haalbaar is en jullie het in of rondom huis kunnen doen. Wie weet leer je wel jongleren met sinaasappels of heeft je zoon ineens een paar sokken voor je gebreid?  

Let love rule

In een sprookjeswereld sta jij instructie te geven voor een whiteboard in de woonkamer, je kinderen zitten stil op hun stoeltjes, ze wachten netjes even als jij een werktelefoontjes tussendoor krijgt en maken braaf hun sommetjes, waarna jij ze overlaadt met complimentjes en iedereen ’s avonds in alle rust en tevredenheid aan het avondeten zit. De realiteit zal helaas vaak compleet tegenovergesteld zijn, met gillende kinderen, irritaties bij je partner en overprikkeling door de kakofonie aan geluiden thuis. Waar mensen een lange tijd dicht op elkaars lip leven ontstaan ook irritaties, dit is onoverkomelijk. Blijf lief voor jezelf en voor elkaar. Vergeet vooral ook niet om wat vrolijkheid en luchtigheid aan te brengen binnen jullie ‘school’: humor brengt mensen altijd weer samen.

TIP Probeer samen te blijven relativeren. Hebben je kinderen ruzie? Leg ze telkens op een zachte en duidelijke manier uit wat er gaande is in de wereld: hoe belangrijk is deze ruzie als er wereldwijd zoveel mensen in het ziekenhuis liggen? Bespreek samen hoe goed jullie het relatief hebben in jullie veilige cocon. Oefen in het uitten van dankbaarheid  voor jullie gezondheid en de liefde die jullie elkaar elke dag kunnen geven.

Practice makes perfect: we hebben er allemaal al ervaring mee én wie weet krijgen zoveel ouders de smaak te pakken dat er massaal gekozen gaat worden voor een omscholing tot leerkracht 😉. Komt uit alle ellende toch nog iets moois voort.

P.S. Wil je kind even iets anders doen dan het oefenen van de schoolvakken? Hier biedt Squla allerhande leuke spelletjes en kleurplaten aan.

Het kerstrapport: coach je kind op een positieve manier!

Annemarieke van den Berg

De donkere weken vliegen voorbij en voor je het weet is het alweer kerstvakantie en krijgt je kind het rapport mee naar huis. In de meeste gevallen is het geen verrassing wat er in het rapport staat, maar soms stuit je onverwachts op tegenvallende resultaten. Hoe ga je hier het beste mee om en hoe zorg je dat je kind na dit rapport weer vol goede moed verder gaat?

Het eerste rapport

Na de eerste maanden in de nieuwe groep openbaart zich vaak al heel helder hoe je kind in zijn vel zit en hoe dit zich uit in de schoolresultaten. Het kerstrapport is de eerste diepgaande feedback die je krijgt met betrekking tot de prestaties van je kind op school. Dit rapport verschaft veel inzicht in waar bijsturing nodig is en/of begeleiding bij de sociaal-emotionele ontwikkeling. Samen met school kun je in deze periode van het jaar concreet maken op welk vlak er eventuele hulp nodig is en welke vorm van hulp het beste aansluit bij de behoeftes van jouw kind.

Rapportcijfers: duidelijk of juist niet?

Sommige scholen gebruiken nog steeds rapportcijfers, wel of niet gecombineerd met bijv. een 4-puntsschaal (bolletjes). De meningen over het gebruik van cijfers zijn verdeeld. Aan de ene kant geeft het in 1 oogopslag een beeld over de prestaties, aan de andere kant zegt het niets over het proces en kun je niet goed beoordelen hoe je kind zichzelf kan verbeteren. Het is ontzettend waardevol om te coachen op het proces in plaats van op het resultaat; hoe heeft je kind een toets voorbereid, hoe is er samengewerkt met klasgenoten, durft je kind om hulp te vragen aan de leerkracht? Zodra er meer inzicht in het proces is, kun je samen met de leerkracht zoeken naar manieren om de prestaties te optimaliseren.

Wees een positieve coach

Misschien ben je je er niet altijd van bewust, maar jouw eerste reactie als ouder, bij het bekijken van het rapport, is heel belangrijk voor een kind. Elk kind kijkt op tegen zijn ouders en wil niets liever dan geliefd zijn en gewaardeerd worden. Benoem daarom, bij het werpen van je eerste blik op het rapport, meteen iets positiefs. Ook als alle resultaten tegenvallen en je het verdriet hierover ziet bij je kind, helpt het altijd om een positieve eigenschap van je kind te benadrukken. Bijvoorbeeld: ‘je bent een doorzetter, dus jij komt er hoe dan ook! Of: ‘ik zie dat het rapport niet helemaal is wat je gehoopt had, maar wees trots op al je mooie talenten (benoem deze ook!), we gaan er samen ons best voor doen om die meer te laten stralen’. Om te voorkomen dat je kind een slecht zelfbeeld ontwikkelt, is het goed om in jullie gesprek de focus te leggen op het proces en niet op het resultaat: ‘je hebt zo hard gewerkt, je hebt het allerbeste uit jezelf gehaald’ of ‘met de keuze voor dat onderwerp van je werkstuk, heb je jezelf goed uit durven dagen, dat bewonder ik’.

Zie ook het filmpje met kinderpsycholoog Tischa Neve voor meer tips over het bevorderen van een positieve mindset en het vergroten van zelfvertrouwen.

Maak samen een actieplan

Je kind kan zich zorgen maken over een tegenvallend rapport. In de meeste gevallen bespreek jij als ouder met de leerkracht het rapport en de mogelijke hulpvraag/actiepunten. Vergeet niet om je kind hier ook actief in te betrekken. Het is een goede ontwikkeling dat op sommige scholen de kinderen aansluiten bij het 10-minutengesprek, zodat zij ook kunnen aangeven hoe zij denken de resultaten te verbeteren, of hoe ze eerst beter in hun vel komen te zitten (tegenvallende resultaten kunnen ook een emotionele oorzaak hebben, die in eerste instantie niet altijd even duidelijk naar voren komt). Indien dit niet mogelijk is op jullie school, probeer dan thuis na het 10-minutengesprek nog een keer met je kind samen te zitten en te vragen wat jullie er samen aan kunnen doen. Maak samen een actieplan en informeer ook de leerkracht hierover. Zo voelt je kind zich gehoord en zal de hulp ook effectiever zijn, want de oplossing komt van je kind zelf en niet van een ander.

Talent heeft iedereen!

Als laatste; blijf je kind dagelijks stimuleren om zijn talenten te ontdekken en te leren ontwikkelen. Dit is niet iets waar je een actieplan voor maakt, maar dit is een proces. Als je kind bijna elke dag hoort dat het meerdere talenten heeft, dan integreert je kind dit positieve beeld van zichzelf en durft hij makkelijker te laten zien waar hij goed in is. Een positieve mindset is hierbij ontzettend belangrijk; leer je kind uit te gaan van wat het wel kan, in plaats te blijven hangen in verdriet of frustratie over zaken die niet lukken. Heb je ook zelf weer een hele goede reden om na te denken wat jouw talenten zijn en hoe trots jij hierop mag zijn, want ook dat voelt jouw kind dagelijks 😉

Tips van juf Shelby: zó word je een goede thuisleerkracht

Annemarieke van den Berg

Ineens ben je naast mama of papa ook weer juf of meester. Tel daarbij ook je eigen werk, het huishouden (wat wordt alles nu ineens snel vies), boodschappen doen erbij op en je bent ineens de CEO van je eigen ‘Family Business’. Zelf ben ik al zo’n 11 jaar leerkracht in het basisonderwijs én mama, maar ook ik vind het een enorme uitdaging! Ik heb dan ook bewondering hoe het thuisonderwijs door iedereen opgepakt wordt. In dit blog geef ik je tips die ik verzameld heb bij mijn collega leerkrachten, zó word je een goede thuisleerkracht!

Leg de lat niet te hoog

Je wilt je kind zo goed mogelijk helpen, je ziet allemaal mooie foto’s voorbij komen op social media van hardwerkende kids met dagritmes en schema’s… en toch lukt het bij jou niet zoals je gewild had. Wees gerust, iedereen is zoekende! Zelfs de juffen onder ons vinden het niet gemakkelijk om thuis onderwijs te geven. Niet alleen jij, maar ook je kind moet wennen aan deze geheel nieuwe situatie. En dat gaat ook wel eens samen met de nodige irritatie of een ruzie.

Natuurlijk wil je dat je kind iedere dag het schoolwerk goed maakt, maar vergeet niet dat ook in de klas, het wel eens een dag even niet zo lekker gaat. Dat ook jouw kind wel eens een opdracht niet begrepen heeft en het schrift inlevert. Dus al zit er thuis nu een mindere dag tussen: don’t worry… morgen weer een nieuwe dag! Veel lesstof wordt bovendien meerdere keren herhaald aangeboden.

Hoe leer je kinderen iets?

‘Ik hoor en ik vergeet. Ik zie en ik onthoud. Ik doe en ik begrijp.’ (Confucius)

Alleen iets lezen of een filmpje kijken laat kinderen nieuwe lesstof nog niet helemaal eigen maken, maar door het vervolgens zelf te ervaren, te verwerken in een opdracht of door te ‘doen’ wel. Probeer bij een rekenles juist de dagelijkse situaties erbij pakken. Dus pannenkoeken bakken bij breuken en de schutting opmeten als je het metrieke stelsel behandeld. Dat maakt het voor kinderen echt concreet én leuk. Op school is daar niet altijd de mogelijkheid, de materialen en de tijd voor, maar thuis wél. Lukt vandaag die les uit het boek niet, ga dan samen praktisch aan het werk. Er zijn zoveel leerzame praktische onderwerpen uit het dagelijks leven die je thuis spelenderwijs kunt doen en leren.

Voorbereiding van de les

Als juf heb ik lesdagen die fantastisch lopen en lesdagen waarop ik blij ben dat toevallig niet de onderwijsinspectie achter in de klas zit. Eén van de eerste dingen die je leert op de PABO is een lesvoorbereiding maken. Aan de hand van verschillende stappen bereid je de lessen voor:

  • Welke les gaan we doen?
  • Wat moeten de kinderen leren? Dus wat is het belangrijkste doel van de les?
  • Wat zijn de bijzaken die ik korter dien te behandelen?
  • Welke extra materialen/filmpjes kan ik gebruiken om de les beter uit te leggen?
  • Welke ‘energizer’ of spelletje we doen we die dag?

Ter plekke ineens iets bedenken is lastiger, dan wanneer je hier vooraf over nagedacht hebt. Als ik een les goed heb voorbereid, loopt de dag dan ook veel soepeler. Dat geldt ook voor thuis. Bekijk vooraf wat voor soort les het is en wat er geleerd moet worden. Bedenk ook alvast een leuke activiteit voor tussendoor en een spelletje voor in het pauze moment.

Tip: Check mijn blog over energizers met 10 leuke beweegactiviteiten voor thuis.

Zelfstandigheid: het stoplicht

Op school wordt veel aandacht besteed aan de zelfstandigheid van kinderen. Veel leerkrachten werken met een stoplicht in de klas. Hierdoor is het voor alle kinderen duidelijk wanneer de leerkracht helpt en wanneer er zelfstandig gewerkt moet worden.

Groen: je mag vragen stellen aan de juf.
Oranje: je mag (fluisterend) overleggen met een klasgenootje.
Rood: zelfstandig werken, je mag geen vragen stellen (stilte).
Zo’n stoplicht kun je heel eenvoudig thuis maken van gekleurd papier, of laat je kind er zelf één knutselen door bijvoorbeeld 3 WC-rolletjes in de kleuren te verven.

Bij het maken van schoolwerk begin je eerst met een korte uitleg van de opdracht, vraag of je kind weet wat hij/zij moet doen en vervolgens laat je je kind zelfstandig de opdracht maken. Spreek ook af wat je kind moet doen als hij/zij klaar is met de opdracht. En zorg dat dit klaar ligt. Hierdoor creëer je momenten waarop je kind zelfstandig aan de slag kan met het schoolwerk. Spreek ook af wat je kind moet doen als hij een opdracht niet begrijpt (bijvoorbeeld even overslaan en vragen stellen wanneer het stoplicht op groen staat).

Tip: Maak de tijd van zelfstandig werken met het stoplicht op rood zichtbaar met bijvoorbeeld een eierwekker, zandloper of een online timetimer.

Structuur: de dagplanning

De thuiswerkschema’s en dagplanningen vliegen je momenteel om de oren, maar waarom? Kinderen hebben veel baat bij een vast ritme en structuur. Zeker nu het ritme helemaal anders is dan normaal! Door dit visueel te maken en een dagplanning zichtbaar op te hangen, is het duidelijk voor je kind wanneer er aan school gewerkt wordt, wanneer er pauze is en wanneer er gespeeld mag worden. In bijna iedere klas (ja, zelfs in groep 8) hangt dan ook een dagritme met dagritmekaartjes.

Je kunt op veel onderwijswebsites gratis dagritmekaartjes printen, maar je kunt ze natuurlijk ook heel eenvoudig zelf maken met bijvoorbeeld Post-its waar je de activiteiten van de dag op schrijft. Extra handig is om je kind bij iedere activiteit een tekeningetje te laten maken (visueel maken dus). Het is niet erg als je flexibel omgaat met de planning. Dat gebeurt in de klas ook, zie het als een leidraad van wat er die dag gaat gebeuren. Je kunt ook je eigen werkplanning er naast hangen, dan ziet je kind wat jij gaat doen die dag.

Motiveren, belonen en afwisselen

Het kan vooral nu extra lastig zijn om je kind te motiveren. Begin met de moeilijkste taken en spreek een ‘beloning’ of leuke activiteit af om te doen als dit klaar is. Op school staan ook bewust in de ochtend de ‘moeilijke’ vakken met veel instructies gepland en in de middag de meer vrijere, creatieve vakken.

Soms kan het helpen om een beloningskaart te maken om je kind zo te stimuleren een opdracht te maken en vervolgens te belonen met iets leuks. Zorg dat de beloning de eerste keer makkelijk te bereiken is zodat je kind een succeservaring heeft. Dit motiveert je kind om de volgende keer weer inzet te tonen. De beloning hoeft niet altijd in spullen of snoep te zijn. Een leuk spelletje of gezamenlijke activiteit is ook een beloning. Vaak kunnen kinderen ook zelf heel goed bedenken dat een leuke beloning is. Zorg ook voor voldoende afwisseling in de activiteiten. Taken achter de computer, werkjes zonder computer, beweegspelletjes en energizers maken het thuiswerken ook afwisselender en leuker.

Leerzame activiteiten voor thuis

De leerkracht zal een lespakket hebben samengesteld wat aansluit bij het niveau van de klas. Het geven van de juiste instructie kan lastig zijn. Veel scholen bieden 1 op 1 (video)contact aan tussen de leerkracht en je kind. Dat zijn hele waardevolle momenten om vragen te stellen. Zoek je daarnaast nog extra manieren om onderwijs te geven, denk dan eens aan de volgende activiteiten:

Luisterboeken en voorlezen

Een luisterboek stimuleert de fantasie en is een momentje van rust (en kan zelfstandig gedaan worden). Veel websites hebben tijdens de Coronacrisis gratis luisterboeken beschikbaar zoals de Voorleeshoek en de Luisterbieb. Natuurlijk blijft zelf voorlezen een goede activiteit. Het stimuleert de woordenschat, maar geeft je ook een ’thema’ om over verder te praten, knutselen of speel het verhaal na (bijvoorbeeld met knuffels of handpoppen). Zelfs oudere kinderen vinden het leuk om voorgelezen te worden.
Tip: laat opa of oma voorlezen via Skype of videobellen.

School-TV

Op de website van Schooltv staan talloze educatieve filmpjes over allerlei onderwerpen die op de basisschool aan bod komen. Maar ook uitzendingen van educatieve programma’s die vaak op school gekeken worden zoals Koekeloere (kleuters), Huisje Boompje Beestje (groep 3-4), Nieuws uit de natuur (groep 5-6) of De Buitendienst (groep 7-8). Kinderen leren vooral door iets te reproduceren en te doen. Stel je kind dus na afloop van een filmpje vragen of laat een bijpassende opdracht maken. Laat je kind bijvoorbeeld tekenen of vertellen wat hij/zij geleerd heeft van het filmpje.

Instructiefilmpjes

‘Ja maar de juf legt het anders uit’. Tja… dat klopt! Gelukkig hebben veel lesmethodes de digitale software momenteel beschikbaar gemaakt voor thuiswerken. Sommige leerkrachten hebben zelf instructie filmpjes opgenomen die ze naar kinderen sturen. Op Youtube staan natuurlijk ook veel instructiefilmpjes maar ook leerzame activiteiten zoals racelezen voor groep 3.

Relax

Tot slot, probeer ook de voordelen te zien van deze tijd samen. Relax! Je hoeft niet de perfecte ’thuisleerkracht’ te zijn. Als ik zie en hoor wat iedereen al doet, heb ik veel waardering voor alle ouders. Leg de lat niet te hoog, alle kinderen in Nederland zitten in hetzelfde schuitje en kinderen zijn flexibel. Als de scholen weer open gaan zullen ook de leerkrachten rekening houden dat de afgelopen periode op een andere manier gewerkt is. Lukt het vandaag niet, jammer dan! Morgen weer een dag… Een goede thuisleerkracht durft los te laten en flexibel te zijn.

Dit blog is geschreven voor Shelby Vos-van Andel, leerkracht en Intern begeleider in het basisonderwijs. Maar gedurende de Coronacrisis ook een thuis werkende mama/juf.

Onderwijs cruciaal voor welzijn Nederlandse basisschoolleerlingen

Annemarieke van den Berg

Hoe denken Nederlandse basisschoolleerlingen over kinderrechten en welke rechten vinden zij het belangrijkst? Op 20 november is het de Dag van de Rechten van het Kind. Reden voor Squla om kinderen in kinderrechtenquizzen bewust te maken van de rechten die zij hebben en de dilemma’s die deze met zich kunnen meebrengen. Squla werkte bij het ontwikkelen van de quizzen samen met UNICEF. Bijna 9 op de 10 kinderen vinden kinderrechten belangrijk. Een goed voorbeeld is het recht op onderwijs. Zo zeggen ruim 6 op de 10 kinderen dat ze lekkerder in hun vel zitten als ze naar school kunnen.

  • Kinderen vormen mening over kinderrechten met quizzen van Squla en UNICEF 
  • Ruim 6 op 10 basisschoolleerlingen voelen zich mentaal beter zolang ze naar school kunnen 
  • 86 procent vindt kinderrechten belangrijk voor kinderen in álle delen van de wereld

Bij kinderrechten denk je al snel aan rechten voor kinderen in armere landen, maar óók in Nederland hebben kinderen rechten. Met de Dag van de Rechten van het Kind in het vooruitzicht heeft Squla, in samenwerking met UNICEF, speciale quizzen gelanceerd voor kinderen uit groep 5 tot en met groep 8. Hierin leren kinderen welke rechten ze hebben en wat deze rechten inhouden. Gemiddeld hebben 5.547 kinderen in de quizzen    hun mening gegeven over de rechten die staan beschreven in het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties. In de quizzen zijn de thema’s onderwijs, gezonde voeding en mentaal welzijn behandeld. Verschillende kinderrechten hebben hier direct mee te maken, zoals het recht op spel en vrije tijd, het recht op gezondheid, het recht op onderwijs en het recht op veiligheid. “In deze quizzen leggen we vragen en dilemma’s voor over verschillende kinderrechten waarmee kinderen in het dagelijkse leven te maken hebben. Zo willen we hen leren en laten nadenken op welke manier kinderrechten belangrijk zijn, voor henzelf in Nederland én voor kinderen over de hele wereld”, vertelt Pauline Rambonnet, Hoofd Educatie bij Squla.

“Ik leerde zelf pas over kinderrechten toen ik ze niet meer had en dat geldt voor veel mensen. En dat terwijl het Kinderrechtenverdrag zo ontzettend belangrijk is. Het beschermt kinderen en geeft hen generatie op generatie de ruimte om zichzelf te zijn. Als kinderen leren over kinderrechten, kunnen zij óók beter voor hun eigen rechten en die van leeftijdsgenoten opkomen”, zegt Lotte Dambrink-Raisifar, specialist Kinderrechteneducatie bij UNICEF. “Om meer kinderen te bereiken en hen op een speelse en leerzame manier te laten kennismaken met kinderrechten, zijn wij de samenwerking met Squla aangegaan. Op deze manier kunnen kinderen individueel en klassikaal leren over kinderrechten op een manier die goed past bij hun belevingswereld.”

Basisschoolleerlingen hebben hart voor kinderrechten overal ter wereld

Kinderrechten maken deel uit van het dagelijkse leven van kinderen, of het nou gaat om onderwijs, gezondheid, de rol van familie en ouders of het recht op een eigen mening, een veilig dak boven hun hoofd en het recht op spel en vrije tijd. Een overgrote meerderheid van de basisschoolleerlingen vindt kinderrechten dan ook erg belangrijk. Maar liefst 86 procent vindt het recht op onderwijs bijvoorbeeld van groot belang, niet alleen voor zichzelf, maar óók voor leeftijdsgenoten in andere delen van de wereld.

Onderwijs heeft positieve invloed op welzijn van kinderen

Voor veruit de meeste kinderen geldt dat school een grote rol speelt in hun leven en in hoe zij zich voelen. Als het gaat om hun mentale welzijn zegt 62 procent van de basisschoolleerlingen dat zij beter in hun vel zitten als zij naar school kunnen. Wel geeft ruim twee derde aan dat zij minder stress zouden hebben als er minder vaak getoetst zou worden. Andere dingen die zorgen dat kinderen zich goed voelen, zijn een veilig huis (44 procent), goed en gezond eten en drinken (31 procent) en lekker kunnen sporten (18 procent). Hoewel de meeste basisschoolleerlingen gezonde voeding erg belangrijk vinden, is dat lang niet altijd vanzelfsprekend. Zo neemt 8 procent helemaal geen ontbijt, ontbijt 10 procent ongezond en drinkt 8 procent alleen thee in de ochtend.

Kinderen willen meer invloed op schooltijden en pauzes

Als zij op school zélf hun eigen rechten zouden mogen bedenken, scoort zelf mogen kiezen hoe laat de school uitgaat het hoogst (29 procent), gevolgd door zelf beslissen aan welk vak je werkt (28 procent) en zelf bepalen hoe lang de pauze duurt (26 procent). Toch beseffen veel kinderen dat zij niet over alles het laatste woord kunnen hebben. Als hen gevraagd wordt wat ze zouden doen als de juf wil dat zij gaan rekenen, weegt dat uiteindelijk zwaarder dan de vraag of zij hier wel of geen zin in hebben.

Maandelijkse quizzen over maatschappelijke thema’s

Naast de quiz over kinderrechten kunnen kinderen op Squla elke maand kennismaken met andere actuele thema’s. Rambonnet: “We bieden elke maand themaquizzen aan, als verdieping op onderwerpen die in het nieuws zijn. Dit doen we samen met onder meer de KNVB, CPNB in de Kinderboekenweek, OERRR – het jeugdprogramma van Natuurmonumenten – en het Wereld Natuur Fonds. Zo willen we kinderen bewustmaken van wat er in de wereld speelt. In deze quizzen komen vaak verschillende vakken samen. Zo oefenen kinderen met rekenen, taal en andere vakken, maar leren ze ook over de wereld om hen heen.”

Toetsen trotseer je samen!

Annemarieke van den Berg

Toetsen…. dat is gelukkig lang geleden voor de meeste ouders. Was jij vroeger als kind op van de zenuwen of onderging je alles in serene rust? Weken van tevoren starten met voorbereiden voor een overhoring of last-minute beginnen omdat er zoveel andere (leukere) dingen langskwamen? Wiebelen op je stoel of super geconcentreerd? En dan uiteindelijk dat spannende moment van de uitslag, dat zenuwslopende moment waarop je je telkens weer afvroeg waarom je ouders niet gewoon een achternaam hadden die met de A begon… Met al jouw levens (en toets-)ervaring op zak ben jij als ouder de allerbeste ‘mental coach’ die je kind zich maar kan wensen: dus trotseer die LVS-, topografie óf methodetoetsen samen en boek resultaat om trots op te zijn!

Tip 1: Slaap als doornroosje (maar maak je kind wel op tijd wakker voor de toetsen 😉)

De waarheid achter dit cliché wordt keer op keer weer door de wetenschap bewezen: slaap is essentieel voor een helder denkvermogen. Voor nieuwsgierige kinderen en/of kinderen die niet graag slapen kan het leuk zijn om eens uit te leggen waarom we als mensen zoveel moeten slapen. Slaap zorgt ervoor dat ons lichaam uitrust en onze hersenen alle gedachtes en ervaringen van die dag netjes op kunnen ruimen of op kunnen slaan in ons geheugen. Eigenlijk is slapen dus een beetje hetzelfde als je kamer opruimen, maar het grote verschil is dat je dus helemaal niks hoeft te doen. Heerlijk toch?! Eigenlijk is een vermoeid lichaam dus hetzelfde als een klagende moeder: ga nou eens opruimen, hup! Slapen dus: heel belangrijk.

Tip 2: Eet jezelf (nog) slimmer

Onze oma’s zeiden het vroeger al: eet goed, daar wordt je groot en sterk van. Inmiddels weten we dat we niet alleen groot en sterk worden, maar dat sommige voedingsmiddelen ook positief bij kunnen dragen aan ons welbevinden en zelfs ook aan ons denkvermogen. Laat je kind gezond eten, vooral rondom de dagen van de toetsen. Vermijd ongezonde vette happen en teveel suiker, dit zorgt voor te hoge pieken en dalen in de bloedsuikerspiegel. Kies bijvoorbeeld voor vers fruit en noten als tussendoortje tijdens het leren. Kijk maar uit hoor, die komt zijn kamer niet meer uit na deze snacks: wat een focus voor die toetsen…

Tip 3: Ontspanning is net zo essentieel als alle inspanning

Is je kind heel gedreven aan het oefenen voor de LVS – of Cito – toets* of aan het leren voor bijvoorbeeld een topo- of taaltoets? Bewaak de balans dan goed tussen inspanning en ontspanning. Een kleine rustpauze kan wonderen doen, bijvoorbeeld door middel van een korte energizer en/of mindfulness-oefeningen om het hoofd even te ontlasten. Ook het luisteren van (lievelings)muziek of een korte dans-sessie in de woonkamer kunnen voor de nodige ontlading en ontspanning zorgen. Heb het met je kind eens over het begrip ‘ontspanning’. Wat betekent dat voor hem en hoe komt hij het beste tot ontspanning? Wie weet ontdek je samen nieuwe mogelijkheden om te zorgen voor meer balans.

*Zit je kind in groep 8 en werkt hij toe naar de doorstroomtoets? Oefen op Squla de omgang met de vraagstelling via het vak ‘Toetsen‘ en boost dat zelfvertrouwen!

Tip 4: Haal een frisse neus samen

De frisse buitenlucht doet altijd goed. Onze longen krijgen weer wat extra zuurstof en dit komt de hersenen ook meteen ten goede. Je kind zal zich weer energiek voelen na een korte wandeling of een rondje fietsen. Bijkomend voordeel is dat je ondertussen samen ook nog op een luchtige manier de eventuele toets-stress kunt bespreken en waar nodig kunt relativeren. Een toets is immers niet het einde van de wereld en ook een slecht cijfer niet.

De essentie van het leerproces is dat je kind leert om alles uit zichzelf te halen, pas dan kan hij zichzelf recht in de spiegel aankijken. Druk je kind op het hart dat het jou als ouder niet gaat om het resultaat, maar om zijn inzet. Meer dan je best kun je niet doen, ongeacht welk cijfer je ook haalt voor die toetsen! Daarnaast is het doel van de LVS-toetsen niet om jouw kind af te rekenen op het resultaat, maar juist om de voortgang en ontwikkeling van je kind in kaart te brengen. Zo leert de leerkracht je kind nog beter kennen en weet hij, als geen ander, waar je kind extra aandacht voor nodig heeft.

Tip 5: Verbeter de omstandigheden tijdens de toetsen

Bespreek tijdens een kopje thee eens hoe je kind zich voelt voorafgaand aan een toets. Is hij er relaxed onder of juist gespannen? Hoe vertrekt hij op die bewuste toets-dag naar school? Kijk samen of je de omstandigheden kunt verzachten om je kind zo goed mogelijk door de toets-momenten heen te loodsen. Denk bijvoorbeeld aan een warme ontspannende douche in de ochtend, wat vroeger opstaan om het lievelingsontbijt van je kind te maken, samen het juiste setje kleding klaarleggen voor een relaxed gevoel, een ‘lucky charm’ uitkiezen voor op het bureau in de klas. Overleg ook eens met de leerkracht wat de mogelijkheden zijn voor je kind, als hij bijvoorbeeld moeite heeft met stilzitten of snel afgeleid is van geluiden die van buiten komen; een wiebelkussen of koptelefoon kunnen uitkomst bieden.

Tip 6: Boost dat zelfvertrouwen: YOU CAN DO IT!

Een van de belangrijkste taken van een ouder is om je kind te leren houden van zichzelf. Het is zeker niet de makkelijkste taak. Er zijn behoorlijk wat kinderen die last hebben van faalangst of een lage eigenwaarde. Benoem daarom, zeker niet alleen rondom een toets-moment, de talenten van je kind en benadruk hoe trots je bent op zijn inzet. Leg de focus altijd op het proces in plaats van op het resultaat van de toetsen (focus op het resultaat zou je kind juist faalangstig kunnen maken). Is je kind niet zo’n ‘prater’, laat dan eens een handgeschreven briefje achter op zijn bureau, met een motiverende en liefdevolle boodschap. Laat kinderen stapje voor stapje geloven in zichzelf, dan volgt de rest vanzelf.

De dag van de toets heb jij als ouder ook je voordeel gedaan: je bent begonnen met je lievelingsontbijt (toevallig hetzelfde als dat van je kind), ook jij hebt een ontspanningsoefening na het opstaan gedaan, je geluksarmband om je pols, dat fruitbakje met blauwe bessen en walnoten in mum van tijd opgegeten en een wandeling tijdens de lunchpauze gedaan. En wat zie je op je bureau liggen als je terugkomt: een handgeschreven briefje van je leidinggevende ‘Je bent in topvorm vandaag, complimenten voor je krachtige presentatie van zojuist!’. Zie je wel dat het werkt…

10 educatieve herfstuitjes!

Annemarieke van den Berg

Na een aantal weken hard werken (en wennen) in de nieuwe groep op school is het weer hoog tijd voor vakantie. De herfstvakantie staat weer voor de deur! Geen zorgen, want er is nog steeds voldoende te ondernemen. Lees verder en ontdek de 10 allerleukste uitjes. Zo gaan jullie vast een herfstvakantie tegemoet, waar iedereen blij van wordt!

1. Duik in de (digitale) wereld van film en media

In de herfstvakantie vind je door heel het land het kinderfestival, Cinekid! Zo bekijk je samen de beste films, doe je mee aan de coolste workshops. Ook vind je het Cinekid Lab: een digitale speeltuin vol installaties en games. Van animatieworkshops naar live voorstellingen en masterclasses, genoeg om je uren mee te vermaken! Het Cinekid Festival is t/m 31 oktober te vinden op wel 35 locaties door heel Nederland!

Toch niets bij jou in de buurt? Er is ook een online variant van het festival, bekijk de nieuwste speelfilms, beleef de leukste workshops en speel de tofste games, gewoon vanaf de bank of eettafel!

Leeftijd festival: vanaf 3 t/m 14 (soms zelfs 16 jaar). En ook heel leuk voor ouders 😉

2. Zoeken tussen de boeken

Alles in de tent… In het Kinderboekenmuseum in Den Haag vind je nu een speciale Voorleestent. Een nieuwe experience voor de allerkleinsten. In een kleine, intieme setting lezen volwassenen voor, terwijl het verhaal verrijkt wordt met omgevingsgeluiden en projecties in de tent. Zo komen (prenten)boeken pas écht tot leven!

Leeftijd Voorleestent: 0 t/m 6 jaar. Leeftijd Kinderboekenmuseum: van 0 t/m 99 jaar.

3. Programmeren kun je leren

Heb jij thuis een kleine programmeur in de dop? En willen jullie weten hoe je zelf een game of website maakt? Ga in deze workshop (gratis) met andere kinderen aan de slag met programma’s als Scratch, Paint en Python. Zo leert je kind alles over websites bouwen, programma’s en games maken, apps of robots bouwen, cool!

Leeftijd workshops: 7 t/m 12 jaar.

4. Ontdek samen de wonderen van wetenschap en technologie

Ontdek wiskunde in de wereld om je heen, bouw samen een stuwdam of strijd met de elementen! Verras je wetenschapper in de dop met een bezoek aan het NEMO Science Museum. Bekijk deze herfstvakantie samen alle dynamische en super leerzame tentoonstellingen én vergeet niet om een van de spectaculaire demonstraties of workshops te bezoeken.  

Leeftijd museum: 4 t/m 12 jaar, Leeftijd workshops: variërend, vanaf 6 jaar

5. Spot virtuele eekhoorntjes en doe onweer na…

Wat is er nu een must tijdens de herfstvakantie…..? Inderdaad: de herfstwandeling! Maar wat als het nu pijpenstelen regent? Het Natuurmuseum Brabant biedt uitkomst met BOS: een experience die mee verandert met de seizoenen. Waan je in een heus virtueel herfstbos met paddenstoelen onder je voeten en dansende eekhoorntjes. Het herfstbos zit vol met opdrachten, een museumboom en een bijzondere projectievloer. Leer vliegen als een groep spreeuwen, speel samen met spinnen en test of jouw geheugen net zo fenomenaal is als dat van de gaai!

Leeftijd: 4 tot 8 jaar

6. Brrrr….ijskoud genieten!

De ijsbanen van de KNSB openen hun deuren (binnenkort) weer. Haal jullie schaatsen weer uit het vet en die muts en shawl weer uit de kast, want het is tijd voor ijspret in de herfstvakantie! Check hier waar je in jouw buurt kunt schaatsen en wanneer de schaatsbaan opent. Nieuw op de schaatsbaan? Met deze tips voor beginners van oud-profschaatster Annouk van der Weijden trotseer jij dat spiegelgladde ijs als een ware sportheld!

Leeftijd: 0 t/m 99 jaar

7. Maak kennis met Hugo de Groot

Heb je deze herfstvakantie een creatieve honger te stillen bij je kind? Prinsenhof Delft biedt uitkomst met een artistieke workshop. Laat je kind kennis maken met de beroemde Delftenaar Hugo de Groot. Samen met een expert ga je op ontdekkingstocht door het museum, naar de befaamde boekenkist… Je kind leert sierlijk schrijven met een penseelstift, maakt een eigen gedicht en sluit de envelop met een échte lakzegel!

Leeftijd: vanaf 6 jaar

8. Missie in de ruimte

De ruimtevaart heeft een magische aantrekkingskracht op bijna elk kind! Kunnen we ooit allemaal naar de maan reizen, hoe voelt het om in een ruimteschip te verblijven en over wat voor eigenschappen moet je beschikken om later een goede astronaut te worden? In Space Expo worden al de prangende vragen van je kind vervuld en meer dan dat: ontdek tijdens een virtuele missie samen met André Kuipers de wereld van échte astronauten en verdien je eigen astronautendiploma!

Leeftijd: 4 t/m 12 jaar

9. Pluk samen een volle fruitschaal

Voelen jullie je op dit moment het meest op je gemak in de buitenlucht? Tijdens een bezoek aan een pluktuin sla je 2 vliegen in 1 klap; jullie genieten van een leuke ‘outdoor’ herfst-activiteit én jullie genieten thuis nog dagen na van vers geplukt fruit! Pluktuin Olmenhorst is 16 t/m 24 oktober dagelijks geopend (daarna op woensdagmiddag en in het weekend!) en heeft allerhande gezellige activiteiten georganiseerd. Er is ook de mogelijkheid tot het drinken van een fris glaasje appelsap of het eten van een overheerlijk stuk appeltaart!

Leeftijd: 0 t/m 99 jaar

10. (Her)ontdek de intelligentie van de natuur

In deze tijden van een letterlijke ‘pas op de plaats’ is het fantastisch om de schoonheid van de natuur om jullie heen weer te (her)ontdekken in de herfstvakantie. Bekijk jullie tuin, de sloot, het park of het bos vlakbij weer eens samen vol verwondering, alsof je het voor de eerste keer ziet. Wat blijft het een wonder die natuur; al die verschillende vormen, structuren en kleuren! Neem eventueel een loep en potje mee om al het moois uitvoerig te bekijken en een ‘natuur-souvenir’ mee te nemen naar huis.

Leeftijd: 0 t/m 99 jaar

Ontdek de code van Fibonacci in het bos

Annemarieke van den Berg


Jullie herfstwandelingen zullen nooit meer hetzelfde zijn: het lijkt de titel van een magische speurtocht en dat is het eigenlijk ook wel…. Maar gelukkig hoeven we er niet voor naar verre oorden, een museum of een laboratorium; de code van Fibonacci ligt gewoon in de bossen en zelfs in je koelkast. De code is overal en is ontzettend cool en magisch! Lees hieronder meer en ga zelf aan de slag met verf en een dennenappel.

Wiskunde in het bos

Denk jij wel eens aan rekenen en aan getallen als je met je kind door het bos loopt? Hoogstwaarschijnlijk niet, maar wiskunde zit overal verstopt! Een ogenschijnlijk alledaagse wandeling in het bos kun je als ouder snel omtoveren tot een super educatief uitstapje. De natuur is namelijk niet alleen mooi en heel leerzaam op het gebied van biologie, maar ook wiskunde en de natuur zijn zeer nauw verbonden.

Coole code

De code van Fibonacci is een universele code die omstreeks 1240 werd ontdekt door de Italiaanse wiskundige die de bijnaam Fibonacci droeg. Fibonacci ontdekte de code tijdens het bestuderen van het fokken van konijnen. De konijnen vermenigvuldigden zich volgens een bepaalde reeks, daarom wordt de reeks van Fibonacci ook wel de konijnenreeks genoemd. Elk getal in de reeks is telkens een optelsom van de 2 getallen daarvoor. De reeks van Fibonacci is als volgt:
0 + 1 = 1
1 + 1 = 2
1 + 2 = 3
2 + 3 = 5
3 + 5 = 8
5 + 8 = 13
21, 34, 55, 89……. etc

Fibonacci in de broccoli

De reeks bleek niet alleen bij het fokken van konijnen op te doemen, maar is overal om je heen te ontdekken. De Fibonacci reeks ligt ook in je koelkast, in de vorm van de spiralen van een broccoli of een ananas. De reeks staat ook bij je op tafel in een vaas, in de vorm van een zonnebloem. Alle spiraalvormen die uit de natuur afkomstig zijn, zijn wonderlijk genoeg allemaal opgebouwd volgens de getallenreeks van Fibonacci.

Dennenappels zoeken

In deze periode van het jaar is het erg ontspannen en gezond om regelmatig met je kinderen het bos in te gaan. Deze keer niet alleen om te wandelen, maar ook om op zoek te gaan naar de Fibonacci code! Waar valt deze nog meer te ondekken? Kijk samen met je kind eens bewust naar alles wat er groeit en op de grond is gevallen. Ga op zoek naar een dennenappel, want hier kun je thuis een leuk experiment mee doen. Geloven jullie dat elke dennenappel hetzelfde is opgebouwd en kun je de code van Fibonacci ontdekken?

Ontdek de code zelf!

Wat heb je nodig?
-Een aantal grote dennenappels
-Stiften of verf in verschillende kleuren

Tellen van spiralen

Pak de dennenappel vast met de onderkant naar boven en start met tellen van de spiralen. (Bron: kezako.unisciel.fr)

Geef kleur

Het is goed om te weten dat spiraalvormige voorwerpen altijd opgebouwd zijn uit spiralen linksom en spiralen rechtsom. Geef bij de ene dennenappel de spiralen die linksom gaan een kleur en bij de andere de spiralen die rechtsom gaan.

Hoeveel spiralen tel je? Zit er een getal uit de reeks van Fibonacci verstopt in de dennenappel?
JA! Elke dennenappel telt 8 spiralen die rechtsom gaan en 13 spiralen die linksom gaan.

Bekijk ook eens samen een ananas, een romanesco broccoli of een zonnebloem.

Wat een mysterie, vind je niet?

Met deze 10 herfstactiviteiten wordt de herfst(vakantie) nóg leuker!

Annemarieke van den Berg

In het zuiden van het land is de herfstvakantie al begonnen en komende week zijn het midden en noorden van het land aan de beurt. Het weer is niet al te best, maar dat is helemaal niet erg. De natuur is prachtig in het herfst en er zijn heel veel leuke dingen te doen. Met deze 10 herfstactiviteiten wordt de herfstvakantie nog leuker! 

1. DIY met de natuur

Trek de laarzen aan en ga lekker het bos of een park in. In de plassen stampen is natuurlijk al één groot feest, maar ga ook op zoek naar echte schatten uit de natuur zoals kastanjes, eikels en mooie bladeren. Maak van de kastanjes, satéprikkers en wat touw spinnenwebben. Rijg de bladeren aan elkaar en maak er een slinger van. Op Pinterest zijn heel wat herfst DIY’s te vinden. 

2. Maak een herfstschaal

Hebben jullie bladeren, kastanjes en andere schatten over? Decoreer dan een herfstschaal. Het is juist leuk om dit samen te doen. ’s Avonds de kaarsjes aan en de dan realiseer je je dat de herfst wel heel erg gezellig is. 

2. Maak van een dikke tak een kabouter

Je kunt ook iets maken van dikke takken of kleine boomstammetjes. Zaag een dikke tak schuin af en maak er een kabouter van zoals op de foto hieronder. Heel simpel, maar oh zo leuk. 

4. Een pompoen uithollen

Het is even een klusje en daarom ideaal om te doen tijdens de herfstvakantie: een pompoen uithollen. Maak er samen wat moois van en jullie zijn meteen klaar voor Halloween. 

5. Ga wandelen en neem een metaaldetector mee

Als het regent zit je vaker binnen. Jammer, want we willen er allemaal weleens uit en een frisse neus halen. Daar hebben de kinderen dan misschien niet zo’n zin in, maar door een metaaldetector mee te nemen wordt het voor hen ook een stuk avontuurlijker. Wie weet wat ze vinden! 

6. Houd een ouderwetse spelletjesmiddag

Toch geen zin om de deur uit te gaan of is het te slecht weer? Houd dan eens een ouderwetse spelletjesmiddag. Pak wat lekkers en haal de bordspellen maar uit de kast. Jullie gaan offline en lekker spelletjes doen met elkaar. Gezellig! 

7. Doe een grote kruidnotentest

Oké, het is nog lang geen Sinterklaas, maar de kruidnoten liggen al wel een tijdje in de winkel. Dit jaar zijn er zelfs unicorn kruidnoten. Koop met elkaar wat zakjes, doe ze in verschillende bakjes en ga blind proeven. Welke is het lekkerst en welke smaak wint jullie test? 

8. Welke evenementen worden er georganiseerd?

In de herfstvakantie worden heel veel evenementen georganiseerd zoals LEGO World in de Jaarbeurs in Utrecht. Overdekt en je kunt er een hele dag vertoeven. Ook wordt er LEGO verkocht dus als de kinderen hun zakgeld mee mogen nemen kan de dag helemaal niet meer stuk. 

9. Organiseer een filmmiddag- of avond

Je kunt nog tot november gratis naar Disney+ kijken. Eigenlijk kun je met het aanbod van Disney de hele herfstvakantie vooruit, maar kies jullie favorieten voor een heerlijke filmmiddag- of avond. Leg kussens op de grond, laat de kinderen hun dekbed meenemen naar de kamer en doe de gordijnen dicht. Zo maak je in een handomdraai een bioscoop in jullie eigen huis. Haal van tevoren popcorn in huis en de middag is compleet. 

10. Warme chocolademelk drinken in de stad

Een uitje hoeft natuurlijk niet te betekenen dat jullie perse een hele dag weg moeten. Eigenlijk zijn de kleine, spontane uitjes het leukst. Misschien moeten jullie wat boodschappen doen in de stad of hebben de kinderen nieuwe kleding nodig. Sluit de middag dan af met een warme chocolademelk. Tegenwoordig heb je heel veel leuke koffiebarretjes waar ook het één en ander te doen is voor kinderen. Kinderen vinden dit vaak heel erg gezellig én lekker. 

De herfstvakantie is de vakantie bij uitstek om te genieten van elkaar en van de prachtige natuur. Ik hoop je hiermee op leuke ideeën te hebben gebracht!

Zelfstandig werken: laat je kind plannen en organiseren als een pro!

Annemarieke van den Berg

Een paar afspraken vooruit plannen in Google Meet, een paar appjes tussendoor met klasgenoten, razendsnel een mailtje blind-typen, zelf een weekplanning maken op het whiteboard…Je weet gewoon niet wat je ziet. En dat tempo ook. Je zou je zoon of dochter zo als P.A. aan willen nemen, wat een ster in plannen! Door de gedeeltelijke digitalisering van het onderwijs hebben kinderen al op jonge leeftijd skills aangeleerd waar ouders vroeger niet eens weet van hadden. Daarnaast heeft het afgelopen jaar met thuisonderwijs naast de nodige achterstanden en frustraties ook een hele positieve bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van onze kinderen. Toch kunnen wij als ouders onze 21st-century-kids anno 2021 echt nog wel verblijden met wat ouderwetse wijsheden op het gebied van planning en zelfstandig werken. Hoe ondersteun je je kind optimaal bij zijn huiswerk? Lees verder voor een degelijk stappenplan boordevol tips voor die snelle whiz-kids van nu!

Goed voorbereid naar de middelbare school

Het leven op de middelbare school van nu lijkt in heel veel opzichten niet meer op vroeger. De dikke boekentas tot de top gevuld met boeken, inclusief die megagrote bosatlas, is definitief verleden tijd. Een bescheiden stapeltje lesboeken wordt aangevuld met een laptop. Deze laptop speelt een glansrol en je raadt het dus al: die 21st century skills zijn onmisbaar voor jouw kind. Omgaan met de laptop, de werking van office 365, het maken van een online planning, informatie opzoeken op Google, blind leren typen…..er is werk aan de winkel de komende jaren op de basisschool en dat gaan jullie samen doen! Volg onderstaand stappenplan en er kan jullie niets meer overkomen op gebied van planning en zelfstandig werken. Tenzij die laptop crasht natuurlijk 😉

1. Leer je kind om informatie goed op te slaan

Alle ouders kennen het wel, al die informatiebladen, stapeltjes huiswerk en/of tekeningen die mee naar huis komen uit school. Al die losse papieren kunnen zomaar door het hele huis gaan dwarrelen, worden opgegeten door de hond of opgevouwen tot vliegtuigje door het kleine zusje. Dus opbergen is van groot belang. Bespreek samen met je kind welk opbergsysteem gaat werken. Denk bijvoorbeeld aan een opbergbakje met labels voor alle gezinsleden, een specifieke lade in een kast op zijn of haar kamer of op een memo-bord.

TIP Laat je kind zelf ervaren wat het belang is van documenteren. Het mag ook best eens een keertje fout gaan. Raakt je kind een keer iets kwijt, ondanks jullie afspraak over het ‘opbergsysteem’, dan leert hij of zij nóg sneller dat dat rondslingerende velletje papier met handige info toch echt beter meteen op die vaste plek opgeborgen kan worden om een hoop gedoe op school te voorkomen.

2. Oefen met het maken van een strakke planning

Dinsdag een boekbespreking, de donderdag daarop een toets topografie en twee weken later nog een werkstuk…’Pfff, hoe ga ik dat állemaal afkrijgen’ vraagt je zoon of dochter zich af. Breng om te beginnen eerst samen overzicht in de stapel werk, het blijkt dan altijd achteraf mee te vallen. Je kunt al starten met een digitale of papieren agenda om alle deadlines te koppelen aan een tijdstip. Je kunt natuurlijk ook de familieplanner gebruiken of alles bijvoorbeeld op een whiteboard schrijven samen. Zodra alles zwart op wit staat schept het meteen overzicht. Laat je kind zelf schrijven of typen, want dan beklijft alles beter.

TIP Noteer bij elke opdracht wat je kind af moet hebben en deel het werk samen in losse stukjes op. Het werk opdelen én op tijd beginnen met een planning geeft overzicht en zorgt voor een rustig hoofd. Begin ruim op tijd en plan bijvoorbeeld voor een topo-toets 4 dagen x 20 minuten leren in en 2 dagen x 30 minuten leren. Maak ook afspraken met je kind over een gezamenlijke controle of overhoring. Overleg waar hij of zij behoefte aan heeft bij het zelfstandig werken. Schrijf al jullie afspraken ook op bij jullie planning, zo kan je kind altijd alles teruglezen.

3. Creëer een comfortabele werkplek

Een georganiseerde en comfortabele werkplek zet je kind meteen al op 1-0 voor bij het zelfstandig werken. Volg deze eenvoudige tips op en je kind maakt zijn of haar huiswerk fluitend:

– Deel alle spulletjes op het bureau of de werkplek in categorieën in en stop deze in aparte lades of bakjes en plak er bijbehorende labels op om duidelijk aan te geven wat waar ligt. Overzicht geeft rust.

– Zorg voor een comfortabele (bureau)stoel. Voor de wiebelaars onder ons kun je de aanschaf van een wiebelkussen overwegen om de aandachtsspanne te verlengen.

– Plaats een klok, kookwekker of stopwatch op de werkplek. Je kind kan zo zelf (leren) bijhouden hoe lang hij al bezig is en langzaam ervaring opdoen met hoeveel tijd hij of zij nodig heeft om een taak te volbrengen.

– Maak de werkplek aantrekkelijk voor je kind: Zorg voor voldoende (dag)licht en frisse lucht en wat leuke accessoires, posters, een plant…

4. Plan pauze in voor extra focus

Vooral aan het begin van je ‘huiswerk-carrière’ kan het heel ingewikkeld zijn om de aandacht erbij te houden. Voor sommigen onder ons houdt dit probleem levenslang aan; de ene persoon is nu eenmaal sneller afgeleidt dan de ander. Ga op zoek naar het juiste werktempo en zoek naar de juiste balans tussen werktijd en pauze. Zoek ook naar diverse manieren om tussentijds even te ontspannen, bijvoorbeeld in de vorm van even springen op de trampoline, een rondje rennen buiten of het eten van een energie-gevend-tussendoortje.

TIP Probeer de pomodoro-techniek van de Italiaan Francesco Cirillo eens uit samen met je kind. Gebruik hiervoor een kookwekker, de timer op je telefoon of deze online pomodoro-timer.

5. Ontdek samen hoe je kind het beste tot leren komt

Dit is even een zoektocht, want het verschilt nogal per persoon hoe het brein de lesstof het beste en snelste oppakt. Dit is een kwestie van trial en error. Het is belangrijk dat je je kind goed blijft monitoren tijdens het maken van zijn of haar huiswerk. Check de eerste keren dat je kind zelfstandig werkt, indien mogelijk, regelmatig of er ook echt iets gebeurd achter dat bureau en vraag je kind wat hij of zij nodig heeft om effectief en prettig te kunnen leren. Doe suggesties als je kind er zelf niet uitkomt (muziekje op de achtergrond, of juist complete stilte, meer en kortere pauzes of juist langere tijd gefocust leren en dan klaar etc.).

TIP Heeft je kind (nog) moeite met zelfstandig werken en komt hij of zij zowat continue naar jouw toe met vragen? Blijf rustig en consequent. Het werkt doorgaans prettig voor beide partijen om duidelijke afspraken te maken over het vragen om hulp. Je kind leert het allerbeste zelfstandig te werken als je er wel bij bent op de achtergrond, maar er wel enige urgentie is om het echt zelf te moeten doen. Kijk goed naar de leeftijd van je kind en maak bijvoorbeeld de afspraak dat je kind 15 minuten alleen moet werken, daarna al zijn vragen mag stellen en jullie allebei na 5 minuten weer aan de slag gaan. Leer je kind om eerst te proberen om zelf antwoord op zijn vraag te vinden, bijvoorbeeld via Google. Oefen hier eerst uitgebreid samen mee indien nodig.

6. Leer je kind om het werk te controleren

Jong geleerd is oud gedaan. Het controleren van je werk is een blijvertje voor je hele werkende leven, dus daar kun je maar beter op tijd mee beginnen. Stel je kind eens de vraag of hij het belang inziet van het controleren van een taak of opdracht. Kinderen die van snelheid houden zien het vaak meer zitten om als een speer door te gaan naar het volgende hoofdstuk. Waarom dubbel checken als ik in dezelfde tijd al weer een nieuwe opdracht kan maken?

TIP Doe samen eens de proef op de som. 1 keer huiswerk maken mét controle en 1 keer huiswerk maken (en inleveren) zonder. Ziet je kind het verschil in resultaat? En doet het nog iets voor je zelfvertrouwen als je wél controleert?

7. Leg het belang uit van ‘trots zijn op je werk’

Niet alle kinderen zijn helaas zo ijverig en leergierig dat ze meteen achter hun bureau springen zodra het huiswerk binnen is. Hoe krijg je je kind nu toch gemotiveerd? Dit zal écht uit hem of haar zelf moeten gaan komen! Het is vaak een kwestie van tijd voordat het inzicht komt. Leer je kind al jong de kracht van ‘iets afmaken’. Het maakt je trots als je alles gegeven hebt wat je in je hebt; al je energie en al je toewijding. De uitkomst in de vorm van een cijfer of beoordeling is dan niets eens meer het allerbelangrijkste. Heeft je kind zijn uiterste best gedaan? Dan is er alle reden om zo trots te zijn als een pauw!

TIP Probeer je kind, op zijn eigen niveau, het grotere plaatje uit te leggen. Waarom is het eigenlijk zo belangrijk dat je je huiswerk maakt en leert om zelfstandig te werken? Leg onder andere uit dat huiswerk maken belangrijk is voor later, voor een vervolgstudie en zelfs voor je uiteindelijke baan. Het zal vast nog ongrijpbaar zijn voor veel kinderen, maar het kan sowieso tot leuke gesprekken leiden over werk, passies en interesses. Wie weet ontdekt je kind wel dat hij of zij later de beursvloer op wil en dus ineens extra zijn of haar best wil doen voor dat huiswerk voor hoofdrekenen!

8. Introduceer zelfstandig werken met een laptop

Zelfstandig werken op een laptop of tablet begint een steeds grotere rol in te nemen binnen het onderwijs en dus ook in het leven van je kind. Probeer daarom zo nu en dan al te oefenen samen met je kind. Heeft je kind bijvoorbeeld vragen over een bepaald onderwerp, verwijs dan door naar de laptop en de zoekmachine. Komt je kind er alsnog niet uit, dan ben je altijd nog in de buurt om alsnog te hulp te schieten. Zodra je kind er uit zichzelf interesse voor toont en de motoriek goed is ontwikkeld, kun je ook een cursus blind typen overwegen. Je kind heeft hier zijn hele leven profijt van, dus het is een zeer waardevolle investering!

TIP Laat je (jonge) kind ook al eens volledig zelfstandig werken op SQULA. Maak samen een planning met welke vakken je kind gaat oefenen en spreek een tijdstip af waarop je kind stopt (zet eventueel een kookwekkertje aan als je kind de klok nog niet kan lezen). Evalueer samen kort hoe het ging en of het leuk was om volledig zelf te oefenen. De meeste kinderen zijn achteraf super trots als ze taken zelf volbracht hebben. De eerste stappen naar zelfstandig werken smaken vast en zeker naar meer…