Toetsweken op de basisschool: wat kan je kind verwachten in 2027?

Juf Shelby

De toetsweken komen er weer aan! Misschien heb je ze al op de schoolkalender zien staan: de LVS-toetsen. Maar wat houden die toetsen eigenlijk in? Wanneer worden ze afgenomen en hoe ziet zo’n toetsweek eruit? En misschien nog wel belangrijker: hoe zorg je ervoor dat je kind er zo ontspannen mogelijk aan begint? Juf Shelby neemt je mee in de wereld van toetsen op de basisschool.

Waarom worden er toetsen afgenomen op de basisschool?

Twee keer per jaar wordt er op de meeste basisscholen getoetst. Meestal in januari en februari en opnieuw rond mei en juni. De gewone lessen gaan door, maar tussendoor worden er dagelijks verschillende toetsen afgenomen. De meeste leerkrachten nemen de toetsen aan het begin van de dag af.

Misschien hoor je je kind thuis vertellen: ‘Mama, we moesten vandaag een Cito-toets maken!’ Of misschien gebruikt de school van jouw kind juist de IEP-toetsen.

Basisscholen zijn verplicht om de ontwikkeling van kinderen te volgen. Hiervoor gebruiken ze een leerlingvolgsysteem, ook wel LVS genoemd. De toetsen die daarbij horen, geven de leerkracht inzicht in wat je kind al beheerst, welke groei het heeft doorgemaakt en waar eventueel extra ondersteuning of uitdaging nodig is.

En dat laatste vind ik belangrijk om te benadrukken: een toets is er niet om je kind af te rekenen in wat het niet kan, maar om de ontwikkeling in beeld te brengen. Dus maak je als ouder hier niet al te druk om.

In mijn werk als leerkracht en intern begeleider heb ik veel met toetsresultaten gewerkt. Natuurlijk kijken we naar de scores, maar minstens zo interessant vind ik wat we met die informatie kunnen doen of aanpassen. Want uiteindelijk gaat het erom dat we ons onderwijs zo goed mogelijk afstemmen op wat kinderen nodig hebben.

Cito Leerling in Beeld en IEP: wat is het verschil?

Er zijn verschillende aanbieders van LVS-toetsen. Twee bekende systemen zijn Cito Leerling in Beeld (LIB) en IEP.

Cito Leerling in Beeld (LIB)

De toetsen van Cito Leerling in Beeld volgen de ontwikkeling van kinderen op vakgebieden zoals rekenen-wiskunde, spelling en begrijpend lezen. Daarnaast zijn er toetsen voor bijvoorbeeld technisch lezen en aanvullende instrumenten voor de sociaal-emotionele ontwikkeling.

De resultaten laten zien hoe je kind zich ontwikkelt en hoe de vaardigheden zich verhouden tot landelijke normen. Vooral de persoonlijke groei van je kind over meerdere toetsmomenten is interessant.

Wil je precies weten hoe de scores werken? In mijn eerdere blog Alles over de LVS-toetsen leg ik onder andere uit wat vaardigheidsscores en de verschillende niveaus betekenen.

IEP Leerlingvolgsysteem

IEP staat voor Inzicht Eigen Profiel en is ontwikkeld door Bureau ICE. Ook deze toetsen volgen de ontwikkeling van kinderen op het gebied van taal en rekenen.

Wat ik mooi vind aan IEP, is dat het systeem kijkt naar hoofd, hart en handen. Naast de cognitieve ontwikkeling is er aandacht voor bijvoorbeeld de sociaal-emotionele ontwikkeling, leeraanpak en creatief vermogen van je kind. IEP legt de nadruk op de persoonlijke ontwikkeling van het kind en werkt met leerdoelen en referentieniveaus.

Beide toetsen hebben uiteindelijk hetzelfde doel: leerkrachten helpen om kinderen zo goed mogelijk te begeleiden. Helaas heb ik soms wel in de praktijk meegemaakt dat toetsresultaten de laatste jaren ook als maatstaaf gebruikt worden of de kinderen wel goed genoeg presteren. Dit is naar mijn idee nooit de bedoeling achter toetsen. Ik merk ook dat veel ouders toch graag willen dat hun kind het goed doet op de toetsen, maar leggen we zo niet te veel druk op toetsen in het basisonderwijs?

Wanneer zijn de LVS-toetsen in 2027?

Veel scholen plannen de LVS-toetsen rond dezelfde periodes, maar wist je dat scholen zelf mogen bepalen wanneer ze deze afnemen?

Bij Cito Leerling in Beeld worden de volgende momenten geadviseerd:

ToetsmomentPeriode
B-toets (begin)Oktober 2026 (meestal alleen voor groep 8)
M-toets (midden)Half januari t/m half februari 2027
E-toets (eind)Half mei t/m half juni 2027

De B-toets wordt niet standaard in iedere groep afgenomen. Vooral in groep 8 kan een toetsmoment aan het begin van het schooljaar worden gebruikt als aanvullende informatie voor het schooladvies.

Ook IEP werkt met flexibele toetsmomenten. Veel scholen kiezen voor een toetsronde rond januari/februari en mei/juni.

Let op: dit zijn dus geen verplichte landelijke toetsweken. Kijk voor de exacte planning altijd op de schoolkalender van je kind.

Welke groepen maken de LVS-toetsen?

Vanaf groep 3 tot en met groep 8 worden LVS-toetsen gebruikt. Welke toetsen je kind precies maakt, verschilt per leerjaar en per school.

In groep 3 ligt de nadruk bijvoorbeeld op het leren lezen, spelling en de eerste rekenvaardigheden. In de hogere groepen komen daar uitgebreidere toetsen voor begrijpend lezen, taalverzorging en rekenen bij.

De school bepaalt welke toetsen nodig zijn om de ontwikkeling goed te volgen. Niet ieder kind maakt dus automatisch alle beschikbare toetsen. Daarnaast zijn er ook meetinstrumenten om de ontwikkeling van kleuters te volgen.

En de doorstroomtoets in groep 8?

Voor groep 8 is er naast de LVS-toetsen ook de verplichte doorstroomtoets.

In 2027 wordt de doorstroomtoets afgenomen tussen 25 januari en 12 februari. De papieren toets staat gepland op 26 en 27 januari 2027. Scholen die volledig digitaal toetsen, kunnen binnen de vastgestelde periode een afnamemoment kiezen.

De doorstroomtoets is iets anders dan de reguliere LVS-toetsen. Deze toets geeft een onafhankelijk toetsadvies dat wordt meegenomen bij het definitieve schooladvies.

Er is ook een ontwikkeling voor de komende jaren: de overheid wil vanaf 2030 overstappen naar één landelijke doorstroomtoets, die voor iedereen hetzelfde is. Voor 2027 kunnen scholen nog uit verschillende aanbieders kiezen.

Hoe ziet een toetsweek er in de klas uit?

Misschien herinner je je de Cito-toetsen van vroeger nog wel. Alle tafeltjes uit elkaar, een toetsboekje op tafel en absolute stilte in de klas. Op veel scholen gaat het nog steeds ongeveer zo.

De leerkracht zorgt voor een rustige omgeving, zodat kinderen zo min mogelijk worden afgeleid. Soms worden tafeltjes uit elkaar gezet, krijgen kinderen een aparte werkplek of wordt er een toets in kleinere groepjes afgenomen.

Vooraf legt de leerkracht uit hoe de toets werkt. Bij een papieren toets krijgen kinderen een boekje waarin ze antwoorden aankruisen of opschrijven. Bij een digitale toets werken ze bijvoorbeeld op een Chromebook of laptop.

Sommige toetsen worden klassikaal afgenomen, terwijl andere toetsen juist individueel plaatsvinden. Denk bijvoorbeeld aan de AVI-toets, waarbij een kind een tekst hardop voorleest aan de leerkracht.

Ook worden de toetsen meestal verspreid over meerdere dagen. Je kind zit dus niet een hele week van ’s ochtends vroeg tot ’s middags laat alleen maar toetsen te maken. En gelukkig maar! Want zeker voor jonge kinderen vraagt zo’n toets behoorlijk wat concentratie.

De meeste leerkrachten starten de toets direct na de start van de schooldag. Wat dus wel helpend is, is de dag al relaxed beginnen. Komt je kind al te laat of gehaast op school dan heb je al geen lekker begin.

Digitaal toetsen of toch weer op papier?

De afgelopen jaren zijn veel scholen overgestapt op digitaal toetsen, vanwege diverse voordelen. De resultaten zijn sneller beschikbaar, er hoeft minder handmatig nagekeken te worden en sommige digitale toetsen passen zich aan het niveau van de leerling aan.

Toch zie je dat er in het onderwijs opnieuw aandacht komt voor papieren toetsen. Bij een papieren toets kun je gemakkelijker terugbladeren, een stukje tekst nog eens rustig lezen of belangrijke woorden onderstrepen. Op een scherm werkt dat soms anders. Zeker bij begrijpend lezen, waarbij kinderen regelmatig terug moeten zoeken in een tekst, kan dat verschil maken.

Dat betekent overigens niet dat digitaal toetsen per definitie minder goed is. Sommige kinderen werken juist heel prettig op een computer. Bovendien bieden digitale toetsen soms mogelijkheden die op papier lastiger zijn, zoals aangepaste vraagroutes of audio-ondersteuning.

Het belangrijkste is wat mij betreft dat de manier van toetsen zo goed mogelijk aansluit bij het kind. Een toets moet immers meten wat een kind kan, en niet vooral hoe handig het met een computer omgaat. Zijn kinderen altijd gewend om te rekenen in een schrift, dan kan het ineens heel anders zijn om een toets op de computer te maken.

Moet je thuis oefenen voor de LVS-toetsen?

Hier ben ik zelf eigenlijk vrij duidelijk in: ik ben geen voorstander van speciaal oefenen om een hogere toetsscore te behalen. Een LVS-toets is juist bedoeld om te meten wat je kind op dat moment beheerst. Wanneer je vooraf uitgebreid gaat trainen op de toets, kan dat een vertekend beeld geven.

Maar er is wel een verschil tussen oefenen voor een hogere score en je kind voorbereiden op wat het kan verwachten. De vraagstelling van LVS-toetsen kan namelijk behoorlijk verschillen van de opdrachten die kinderen dagelijks in hun reken- of taalboek maken.

Bijvoorbeeld:

Tijdens een gewone rekenles krijgt je kind misschien de som: 48 + 27 = …

Maar op een LVS-toets kan dezelfde rekenvaardigheid worden aangeboden in een verhaaltje, met meerdere antwoordmogelijkheden. Je kind moet dan niet alleen kunnen rekenen, maar ook begrijpen wat er precies gevraagd wordt. Ook bij digitaal toetsen is het prettig wanneer je kind weet hoe het een antwoord selecteert, naar de volgende vraag gaat of een vraag opnieuw bekijkt. Zeker als ze normaal altijd op papier rekenen, raad ik het aan om vooraf ook eens digitaal te oefenen.

Voorbereiden met Squla

Op Squla kan je kind spelenderwijs kennismaken met de vraagstelling van verschillende toetsen, waaronder Cito en IEP. Dat vind ik een fijne manier van voorbereiden. Niet door eindeloos toetsen te maken of een bepaalde score na te streven, maar door vertrouwd te raken met de manier waarop vragen worden gesteld.

MIJN TIP: Voordoen-samendoen is daarna zelf doen

Een paar keer samen kijken hoe zo’n digitale vraag werkt, kan voor sommige kinderen al voldoende zijn. Het is dus niet de bedoeling om je kind in zijn eentje zoveel mogelijk tijd deze vragen zelf te laten oefenen, maar gebruik deze mogelijkheid echt om eens samen te werken. Doe hardop voor welke denkstappen jij maakt, hoe je nog eens terugkijkt in de tekst of op een kladblaadje een som uitrekent die je op Squla maakt. Het doel is niet dat je kind alles goed heeft, maar dat het begrijpt wat er van hem of haar verwacht wordt. Kinderen leren vaak het beste van voordoen-samen doen en daarna nadoen.

Hoe voorkom je onnodige toetsstress bij je kind?

Misschien wel mijn belangrijkste tip voor ouders: maak de toetsweek thuis niet groter dan nodig. Kinderen voelen vaak precies aan hoeveel waarde wij als volwassenen ergens aan hechten. Wanneer je als ouder steeds benadrukt dat er toetsen zijn, kan je kind onbewust het gevoel krijgen dat het moet presteren. Je hoeft ook echt niet ‘doe je best’ of ‘ik ben hoe dan ook trots op je’ ineens te roepen.

Probeer gewoon vooral rust uit te stralen. Een toets is om te meten wat je al kan en wat je nog mag leren.

Een paar praktische tips:

  • Houd de toetsweek zo normaal mogelijk. Je hoeft niet ineens een uitgebreid oefenschema te maken.
  • Zorg voor voldoende slaap en ontspanning. Een uitgerust kind kan zich vaak beter concentreren.
  • Vraag niet meteen hoeveel antwoorden je kind goed had. Vraag liever hoe het de toets heeft ervaren.
  • Benadruk dat fouten maken mag. Een toets is er juist om te ontdekken wat je kind al kan en wat het nog mag leren. Zodat ook de leerkracht weet waar hij/zij mee kan helpen.
  • Geef vertrouwen. Je kind hoeft niet alles te weten of te kunnen. Vertel bijvoorbeeld dat de leerkracht vaak van alle dagelijkse werkjes die gemaakt worden ook ziet wat je kind makkelijk en moeilijk vindt. Het is geen afrekenmoment waarop gepresteerd moet worden.

En na afloop? Dan hoeft het echt niet uitgebreid over de toets te gaan. Soms is samen iets leuks doen of gewoon even ontspannen veel fijner. Persoonlijk vraag ik eerlijk gezegd nooit naar de toetsen, ik leg er geen nadruk op.

Wat zeggen de toetsresultaten eigenlijk?

Na de toetsperiode ontvangen scholen de resultaten. Vaak worden deze tijdens een rapportgesprek of oudergesprek met ouders besproken. Misschien zie je dan termen als vaardigheidsscore, leergroei of referentieniveau voorbijkomen. Die resultaten geven de leerkracht informatie, maar vertellen nooit het hele verhaal van je kind. Een kind kan bijvoorbeeld op een toets minder goed scoren doordat het moe was, zich moeilijk kon concentreren of de vraagstelling lastig vond. Daarom kijkt een leerkracht niet alleen naar de uitslag, maar ook naar het dagelijkse werk, de ontwikkeling in de klas en eerdere toetsresultaten.

Wil je weten wat begrippen als 1F, 1S en 2F betekenen? Lees dan mijn blog Wat zeggen de referentieniveaus 1F, 1S en 2F over je kind?.

Meer lezen over de LVS-toetsen per groep?

Benieuwd welke onderdelen jouw kind precies kan verwachten? In mijn eerdere blogs leg ik per leerjaar uit welke vaardigheden worden getoetst en hoe de toetsen eruitzien.

Een toets is maar een momentopname

Als leerkracht en intern begeleider weet ik hoe scholen kijken naar toetsresultaten. Ze helpen ons om beter te begrijpen wat kinderen nodig hebben en hoe we ons onderwijs kunnen verbeteren. Maar als moeder weet ik ook dat je kind zoveel meer is dan een toetsresultaat.
Een toets meet niet hoe zorgzaam je kind is, hoeveel doorzettingsvermogen het heeft of hoe creatief het kan denken. En juist die eigenschappen zijn minstens zo waardevol.
Dus staat er binnenkort een toetsweek op de planning? Maak je vooral niet te druk. Geef je kind vertrouwen en laat de rest aan de leerkracht over. Want uiteindelijk gaat het niet om de hoogste score, maar om de ontwikkeling die je kind doormaakt.

Deze blog is geschreven door Shelby Vos-van Andel, leerkracht, intern begeleider en gedragsspecialist in het basisonderwijs. Na het afronden van de PABO verdiepte ze zich in gedrag en begeleiding met de Master SEN (Special Educational Needs). Vanuit haar ervaring in de klas én als moeder van Fayenn en Mace schrijft ze onder de naam ‘Juf Shelby’ over opvoeding, onderwijs en gedrag.

Kleurboek en vakantieboek 2026

Krijg nu een kleur- of vakantieboek cadeau bij een jaarlidmaatschap of basisschoolperiode!