De tafels, hoe werkt het op Squla?

Cindy

In het rekenonderwijs kunnen we er niet omheen, de tafels zijn een belangrijk onderdeel van het rekenen. Op school worden de tafels van vermenigvuldiging met name in groep 4 en 5 geleerd. Om te starten met het leren van de tafels is het belangrijk dat de leerlingen het vlot optellen en aftrekken beheersen. Daarnaast is het tellen in sprongen een goede voorbereiding voor het vermenigvuldigen. In principe is vermenigvuldigen herhaald optellen, bijvoorbeeld: 3 + 3 + 3 + 3 = 12. Het zijn 4 groepjes van 3, het zijn 4 sprongen van 3 op de getallenlijn, het is 4 keer 3 en dat kunnen we noteren als 4 x 3 .

De tafels zijn belangrijk, maar waarom? 

 ‘… 3 keer 6 is 18, 4 keer 6 is 24, 5 keer 6 is 30…’ Waarschijnlijk herken je het zogenoemde ‘stampen’ van de tafels nog wel van vroeger. De manier waarop de tafels nu aangeleerd worden verschilt waarschijnlijk van hoe jij ze geleerd hebt. De tafels zijn belangrijk voor het rekenen. Een goede beheersing van de tafels zal ervoor zorgen dat het uitrekenen van diverse sommen vlotter gaat. Bij een goede beheersing gaat het niet alleen om het snel weten van het antwoord (dat wordt bij het stampen geoefend) maar ook het begrijpen van een keersom, zodat je weet wanneer je deze sommen moet gebruiken. 

Sommen waarbij de kennis van de tafels gebruikt wordt zijn deelsommen; wanneer er een goede beheersing van de tafels is, gaat het uitrekenen van de deelsommen tot en met 100 een stuk sneller. Maar ook voor het uitrekenen van grotere keersommen zoals 9 x 12 en 15 x 36 en grotere deelsommen zoals 52 : 4 en 462 : 3 moet je de tafels beheersen. En wat dacht je van rekenen met verhoudingstabellen, breuken en procenten en het berekenen van de oppervlakte en inhoud? 

De opbouw van de tafels in het onderwijs

Je kind start meestal vanuit eenvoudige situaties die het zich kan voorstellen en gaat dan aan de slag. De instructie van de leerkracht is in deze fase essentieel. Een vraag zou kunnen zijn: Ik heb 6 doosjes met potloden. In ieder doosje zitten 5 potloden. Hoeveel potloden heb ik dan in totaal? Je kind kan met behulp van materiaal (potloden en doosjes) de vraag uitrekenen. Misschien kan je kind het ook tekenen op papier en zo tot een antwoord komen. De essentie is de begripsvorming. Door al deze activiteiten ontstaat er in het hoofd van de kinderen hoofd een concept dat hoort bij vermenigvuldigen. Vermenigvuldigen is in essentie herhaald optellen.  Wanneer je kind met materialen aan de slag is geweest in de klas, groepjes getekend heeft op papier en daaraan een keersom aan gekoppeld heeft, kan het de keersommen ook gaan oefenen met Squla. 

De tafels op Squla

Bij Squla leert je kind de tafels eerst afzonderlijk van elkaar. Wanneer er een nieuwe tafel geleerd wordt, worden de keersommen eerst op volgorde geoefend en daarna pas door elkaar. De tafels worden eerst als sprongetjes over de getallenlijn geoefend (op volgorde) en daarna met behulp van strategieën door elkaar geoefend.

Bij het door elkaar oefenen van de sommen op Squla wordt het gebruik van strategieën aangeleerd omdat dit handig is. Deze strategieën gebruik je om een keersom vlot en handig uit te rekenen. Bij het gebruik van de strategieën maakt je kind gebruik  van ankerpunten,  zo gebruikt je kind de kennis die hij al heeft. Je kind leert  bijvoorbeeld eerst dat 3 x 6 hetzelfde is als 6 + 6 + 6 = 18. Wanneer er steeds meer geoefend wordt met de keersommen leert je kind de strategie 1x meer te gebruiken. Bijvoorbeeld: ‘Ik weet dat 2 x 6 = 12, dan is 3 x 6 één groepje van 6 meer, dus 12 + 6 = 18.’ Bij de zogeheten wistjedatjes is deze opbouw ook zichtbaar. 

Door het gebruikmaken van strategieën zullen de keersommen steeds sneller uitgerekend worden totdat je kind de keersommen uiteindelijk uit het hoofd kent (het opdreunen). Bij Squla zijn deze stappen in groep 4 en 5 zichtbaar. Iedere tafel wordt eerst apart aangeboden en bij iedere tafel horen steeds 3 stappen, namelijk: leren, oefenen, uit je hoofd. 

Image 1

Leren

Image 1

Oefenen

Image 1

Uit je hoofd

Vanaf groep 6 worden de tafels door elkaar geoefend. In de groepen 6, 7 en 8 gaat het om het onderhouden van de tafels van vermenigvuldiging en door het spelen van de quizzen zal je kind de tafels geregeld oefenen zodat deze kennis niet wegzakt.

Bij Squla hebben we ervoor gekozen om bij de tafelsommen geregeld afbeeldingen te gebruiken die een relatie hebben met het begrip en de strategieën. Er wordt steeds een relatie gelegd tussen een verhaal en een keersom of tussen een keersom en een strategie. Op deze manier leert je kind de tafels steeds sneller uitrekenen én kan je kind de kennis van de tafels toepassen in verhaalsommen.

Daarnaast leert je kind om vanuit een afbeelding of een afbeelding met een verhaal een juiste som te maken, waardoor het maken van verhaalsommen/contextsommen waarbij de kennis van de tafels toegepast moet worden geoefend wordt.

Automatiseren en memoriseren

Om de tafels te automatiseren wordt er op school, thuis én op Squla veel geoefend zodat de leerlingen uiteindelijk tot memoriseren komen. Bij het automatiseren gebruik je nog één denkstap om het antwoord te geven en bij memoriseren weet je het antwoord direct uit je hoofd. Tijdens deze fase zal het kind geregeld dezelfde soort oefeningen herhalen, zodat het steeds sneller de tafelsommen kent. De mix-quiz van Squla kan hiervoor gebruikt worden omdat dit een vlotte quiz is waarbij alle tafels steeds herhaald worden.  

9 x 3 =
Automatiseren: 30-3 = 27 (strategie 1 x minder is gebruikt: 10 x 30 = 30, dus 30-3 = 27)
Memoriseren: 27, een feitje!

Wanneer de tafels gememoriseerd zijn zal het uitrekenen van sommen waarbij de kennis van de tafels voor nodig is, een stuk sneller gaan. In de groepen 7 en 8 worden de rekenopgaven complexer, de leerlingen moeten steeds meer denkstappen maken om tot een antwoord te komen. Denk dan aan opgaven waar breuken, procenten, oppervlakte, inhoud in voor komen. Bij die opgaven moeten er meestal meerdere denkstappen gemaakt worden om tot een antwoord te komen. Bij de denkstappen moet er vaak een vermenigvuldiging of een deling uitgevoerd worden en op dat moment is het vlot paraat hebben van de tafels erg belangrijk. Daarom worden de tafels in de groepen 6, 7 en 8 geregeld herhaald zodat de kennis van de tafels onderhouden wordt en niet wegzakt.

Wanneer een kind de keersommen begrijpt en de tafels van vermenigvuldiging uit het hoofd kent, is de het toepassen van deze kennis bij verhaalsommen (ook wel contextsommen genoemd)  een volgende stap die dan gemaakt kan worden. Voor andere leerstofonderdelen, denk aan breuken en procenten, is het begrijpen en het uit je hoofd kennen van de tafels erg belangrijk!

Squla houdt rekening met:

  • de opbouw van de tafels in de groepen 4 en 5
  • het onderhouden van de tafels in groep 6, 7 en 8
  • hoe de leerlingen de tafels leren, de stappen die gezet worden (leren, oefenen en uit het hoofd)
  • de tafelsommen worden met afbeeldingen aangeboden om de relatie tussen begrip en de som te leggen
  • de tafelsommen worden met afbeeldingen van strategieën aangeboden om de relatie tussen de strategieën en de som te leggen
  • de tafelsommen worden in een verhaal met of zonder afbeelding aangeboden om de tafelkennis die de leerlingen hebben toe te passen
  • de wistjedatjes van groep 4 en groep 5 verschillen van elkaar omdat ze afgestemd zijn op de fase van het leren van de tafels
Squla (default)

Van de LVS-toets tot de Entreetoets of de Eindtoets; met het 6-maanden lidmaatschap gaat je kind goed voorbereid het komende half jaar tegemoet. Nu voor maar 50 euro.