Werkwoordspelling: d of t aan het eind?

Carlijn


Werkwoordspelling wordt door veel kinderen als ingewikkeld ervaren. Er zijn talloze regels die onthouden moeten worden. Gelukkig zijn er simpele voorbeelden te verzinnen om de spelling te onthouden. Voor veel ouders is het ook even geleden dat ze voor het laatst een dictee hebben gehad en de sms-taal heeft ook niet bijgedragen aan de spelling. Daarom is deze opfriscursus ook voor ouders bedoeld, zodat zij de volgende generatie ook goed kunnen leren spellen.

Werkwoorden in de tegenwoordige tijd spellen

Om werkwoorden op een goede manier te vervoegen, moet het kind de stam van een werkwoord te ontdekken. Deze kan ontdekt worden aan de hand van de ik-vorm: ‘ik loop’, ‘ik fiets’, en ‘ik ren’ kunnen als voorbeeld dienen.

Leg uit dat er een paar regels zijn bij het spellen. Werkwoorden met ‘Ik’ ervoor krijgen geen extra letter, maar ‘Jij’ wel, namelijk een ‘t’. Ook ‘hij, zij en het’ krijgen een ‘t’. Bij de meeste kinderen gaat het vervoegen van werkwoorden zonder een d aan het eind van de stam prima, maar het gaat fout bij letters die met een d eindigen.

Een voorbeeld van een woord met een d aan het eind van de stam is ‘worden’. De stam is ‘word’. Dat houdt niet in dat het ‘ik wordt’, jij wordt’, ‘hij wordt’ of ‘ik word’, ‘jij word’ of ‘hij word’ is. De regels blijven gelden, ondanks de letter d. Daarom is het dus ‘ik word’, ‘jij wordt’ en ‘hij wordt’.

Bij de jij-vorm is een verschil. Daar komt geen ‘t’ als het werkwoord voor ‘jij’ staat. Dus ‘Loop jij?’ in plaats van ‘Loopt jij?’. De t wordt weggelaten bij werkwoorden met een ingebouwde d.

De verleden tijd en het voltooid deelwoord

Veel kinderen hebben moeite met de verleden tijd en het voltooid deelwoord. Het is goed te onthouden dat bij de verleden tijd een werkwoord nooit op ‘dt’ tegelijk eindigt. Voltooid deelwoorden kunnen het best worden vervoegd in de verleden tijd. Wat je kind hoort, schrijft hij of zij op als voltooid deelwoord. Hoe werkt dit nu precies?

Allereerst de verleden tijd. Dat is altijd stam + te of de. Dat is gemakkelijk om te onthouden: ‘ik rende’, ‘jij rende’ en ‘hij rende’. Hetzelfde kan met een ‘t’: ‘ik pakte’, ‘jij pakte’ en ‘hij pakte’. Tot dusver is het goed te onthouden.

Bij het voltooid deelwoord wordt het echt ingewikkeld. Veel kinderen schrijven ‘Het vliegtuig is geland’ als ‘Het vliegtuig is gelant’. Ze zitten nog met die -t aan het eind van het werkwoord. Dit kan worden voorkomen door het voltooid deelwoord in de verleden tijd te zetten. Je hoort een d in ‘Het vliegtuig landde’, daarom geldt ook een d bij het voltooid deelwoord. Bij ‘maken’ is de verleden tijd ‘maakte’. Je hoort een t. Daarom schrijf je bij het voltooid deelwoord ook een t.

Ook het aloude kofschip of fokschaap kan worden gebruikt. Het komt er op neer dat woorden waarvan de stam eindigen op ‘k’ of ‘f’ geen d, maar een t krijgen aan het eind.

Bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord

Nog ingewikkelder is het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord. Als een kind eenmaal herkent dat het om een bijvoeglijk naamwoord gaat, wordt het gemakkelijker. Met ‘bijvoeglijk’ bedoelen we altijd dat er een eigenschap wordt toegegeven. Met andere woorden: het zegt iets over het woord dat erachter staat. Het is belangrijk om dit helder te krijgen.

Een voorbeeld: ‘het schip strandde’ is de verleden tijd en ‘het schip is gestrand’ is het voltooid deelwoord. Wat is dan het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord? ‘Het gestrande schip’. Je kind mag onthouden dat we deze altijd zo kort mogelijk schrijven. Dubbele klinkers zijn dus overbodig.

Er is wel een uitzondering: als het voltooid deelwoord een korte klinker heeft. Bijvoorbeeld bij ‘verrot’: ‘het hout verrotte’ is de verleden tijd, ‘het hout is verrot’ is het voltooid deelwoord en ‘het verrotte hout’ is het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord.

De gebiedende wijs

De gebiedende wijs lijkt verwarrend omdat het een uitzondering is, maar het is simpel. In alle gevallen geldt dat er geen extra t wordt toegevoegd. Daarom schrijven we dus: ‘Kom erbij!’, ‘Loop harder!’ en ‘Houd je vast!’

Squla (default)

Geef je kind meer zelfvertrouwen en leerplezier met de leuke quizzen en games van Squla. Niet tevreden? 30 dagen geld terug garantie!

Nu van € 7,95 voor € 6,95 p/m