Deze 10 fouten maken kinderen het vaakst bij spelling. Maakt jouw kind ze ook?

Juf Shelby

Spelling is een vak waar je kind vanaf groep 3 mee in aanraking komt. Voor veel kinderen is spelling erg moeilijk en onlogisch. Waar jij als ouder niet snapt dat de b en de d door elkaar worden gehaald, ziet een kind soms écht geen verschil tussen de twee letters. Welke spellingfouten worden veel gemaakt? En over welke woorden wordt er vaak getwijfeld door kinderen? Je leest het in deze blog.

De 10 meest voorkomende spellingfouten

De Nederlandse taal kent veel logische en onlogische spellingregels. Sommige regels zijn eenvoudig, maar anderen zorgen voor veel verwarring voor je kind. Vanaf groep 4 wordt er vaak voor het eerst expliciet aandacht besteed aan ‘regels’ hoe je iets schrijft. En leert je kind dat er ook bepaalde ‘weetwoorden’ zijn waarvan je niet kunt horen hoe je ze schrijft. Dit zijn veel voorkomende fouten:

  • Weetwoorden met au of ou: dauw of kou.
  • Weetwoorden met ei of ij: peilen of pijlen.
  • Wanneer schrijf je ch of g: licht of ligt. Voorbeelden zijn:
    nieuwschierig in plaats van nieuwsgierig, gragt of gracht, dagt in plaats van dacht.
  • Woorden met ‘d’ of ‘t’ aan het einde: lind of lint
    Zodra kinderen de regel van een woord langer maken kennen, zie je in groep 8 nog wel fouten bij moeilijkere varianten zoals: gebaat bij of gebaad bij. Dit heeft ook weer te maken met de regel van ‘t Kofschip X voor werkwoordspelling die in de bovenbouw geleerd wordt en vaak erg lastig is.
  • Woorden met de ‘b’ aan het eind van een woord: krab of krap.
  • Werkwoordspelling: wanneer schrijf je word of wordt? Vanaf eind groep 6 maken kinderen pas voor het eerst kennis met de regels van werkwoordspelling en in groep 7 en 8 zit het wekelijks in het lesprogramma.
  • Verdubbeling van de medeklinker is één van de meest lastige spellingregels: bijvoorbeeld: klopen in plaats van kloppen. Of een moeilijke variant voor de bovenbouw: trompeteren in plaats van trompetteren.
  • De zogenaamde verenkelingsregel of ook wel open lettergreep genoemd is ook heel moeilijk voor kinderen. Dan moet je denken aan woorden zoals reegen in plaats van regen. Of koopen waar kopen moet staan. Hier worden zelfs in groep 8 nog fouten mee gemaakt.
  • Leestekens: heel vaak vergeten kinderen op de juiste plaats een komma, vraagteken of uitroepteken te noteren. En vooral de punt aan het einde van de zin wordt regelmatig vergeten. Zelfs in de bovenbouw zijn kinderen hier nog slordig in, wat onnodig foutjes bij een dictee kost!
  • Hoofdletters: meestal worden ze aan het begin van de zin wel geschreven, maar de regel voor hoofdletters bij namen, plaatsen, landen en feestdagen die kinderen vanaf de middenbouw leren wordt bij zinnendictees vaak vergeten toe te passen. Een veel voorkomende slordigheidsfout!

Twijfelwoorden

Woorden en regels waar veel kinderen over twijfelen zijn bijvoorbeeld:

  • Boederij of boerderij.
  • Polisie of politie.
  • Jou of jouw in het juiste verband gebruiken.
  • Wand of want, welke variant gebruik je wanneer?
  • Een twijfel is ook vaak bij woorden waarbij je de ‘t’ niet hoort maar wel schrijft: ‘ondekken’ in plaats van ontdekken. Die ‘t’ hoor je immers niet.
  • Het woord ‘enige’ gaat ook heel vaak mis: enege.
  • Werkwoordspelling van het werkwoord ‘vinden’.
    Hij vind of hij vint in plaats van: hij vindt.
    Overigens wordt in de onderbouw nog geen nadruk gelegd op werkwoordspelling. En zijn dit soort foutjes dan ook nog niet erg.
  • Vaak fout geschreven woorden zijn: ‘misschien’, ‘wanneer’, ‘sowieso’ en ‘juffrouw’. Veel voorkomende varianten zijn: mischien/meschien, waarneer, zowiezo, jufvrouw.

Manieren om spelling te leren

Spelling wordt als het ware opgebouwd op de basisschool. In de onderbouw begint het eerst nog bij het woord opsplitsen in klanken of klankgroepen en letterlijk op schrijven wat je hoort. Overigens is dit een hele belangrijke voorwaarde om goed te kunnen spellen!

Bij het goed schrijven van woorden zijn er verschillende manieren om te werk te gaan. De manieren die mogelijk zijn om tot de juiste schrijfwijze te komen, noem je spellingstrategieën.

De 5 spellingstrategieën die je kind leert

Deze spellingstrategieën leren kinderen op school (Huizenga, 2016).
De directe spellingstrategie: Het woord is vaak genoeg geschreven en er hoeft niet meer over de regel nagedacht te worden. Dit is als de spelling echt goed beheerst wordt. Dit is dus eigenlijk het eindpunt van spellingonderwijs. En er zijn vijf indirecte spellingstrategieën die kinderen op school leren.

  1. Klankclusterstrategie: een woord wordt opgedeeld in klankgroepen. Bepaalde klankgroepen worden namelijk altijd met dezelfde lettercombinaties geschreven:
    Ooj schrijf je als ooi, uuw wordt uw. Veel voorkomende klankgroepen zijn aai, ooi, oei, uw, eeuw, ieuw, eer, oor, eur, nk.
  2. Woordbeeldstrategie: dit is een visuele strategie; je weet hoe je een bepaald woord schrijft. Bij deze strategie wordt er een beroep gedaan op het woordgeheugen. De koppeling maken naar de betekenis is ook erg belangrijk. Bijvoorbeeld een ‘wand’ (muur) is met een ‘d’, en een ‘want’ als handschoen is met een ‘t’.
  3. Analogiestrategie: dit doe je als je een woord schrijft wat lijkt op een ander woord doordat ze dezelfde klankvorm hebben: schrapen – slapen – apen
    Of woorden kunnen schrijven die een overeenkomst hebben in betekenis:
    vertrouwelijk – trouwen – trouw
  4. Hulpstrategie: een (zelfbedacht) geheugensteuntje, hulpregel of ezelsbruggetje gebruiken.
  5. Regelstrategie: bij het schrijven van een woord een spellingregel toepassen. Veel voorkomende spellingregels: verlengingsregel, verenkelingsregel, verdubbelingsregel.
    TIP: maak een spiekboekje bij de regel!

Benieuwd welke foutjes jouw kind nog maakt? Doe de spellingtest!

Geraadpleegde bronnen:
Huizenga, 2016, Taal & didactiek – Spelling, Noordhoff uitgevers
Malmberg, 2019, Taal Actief 4 – Malmberg Uitgeverij
Praktijkvoorbeelden uit de klas en van een dyslexiebehandelaar ontvangen.

Dit blog is geschreven door Shelby Vos, intern begeleider en leerkracht in het basisonderwijs.

Schrijf je ‘trein’ of ‘trijn’? Je kind leert het met TaalExtra nu ook op tablet en mobiel!

Ryanne

Schrijf je ‘boom’ of ‘doom’? En is het ‘gauw’ of ‘gouw’? Voor kinderen die hier moeite mee hebben is er TaalExtra. Deze spellingmethode is ontwikkeld in samenwerking met experts op het gebied van spelling en lezen en helpt kinderen om weer op niveau te komen. Goed nieuws: oefenen kan vanaf nu niet alleen via de computer, maar ook via de app op tablet en mobiel! (more…)

D en E scores op de LVS-toetsen, maar geen dyslexie. Wat nu?

Juf Shelby

‘Gelukkig’ geen diagnose dyslexie. Toch heeft jouw kind wel moeite met lezen of spelling… wat kun je dan doen? Vanuit mijn ervaring als leerkracht en intern begeleider van groep 5 t/m 8 geef ik je in dit blog een aantal praktische tips. (more…)

Een vergoed dyslexie-onderzoek via de gemeente

Juf Shelby

Als intern begeleider op een basisschool ben ik verantwoordelijk voor de aanvraag van vergoed dyslexieonderzoek voor leerlingen. In dit artikel leg ik je uit hoe zo’n aanvraag verloopt. De procedure hieronder is gebaseerd op de handreikingen van het NKD (Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie, 2018) (more…)

Hoe wordt dyslexie op basisscholen gesignaleerd?

Juf Shelby

Vanuit mijn functie als intern begeleider ben ik nauw betrokken bij de leesontwikkeling. In dit blog lees je wat er op school vanaf de kleuterklas tot een mogelijk dyslexieonderzoek gedaan wordt. Deze aanpak is gebaseerd de handreikingen voor EED voor scholen, opgesteld door het NKD (Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie) en het Expertisecentrum Nederlands. (more…)

Dyslexie en nu? Aanpassingen in de klas

Juf Shelby

Jouw zoon/dochter heeft dyslexie, maar wat wordt er dan aangepast op school? Als bovenbouw leerkracht heb ik regelmatig leerlingen met dyslexie in de klas gehad en in dit artikel beschrijf ik diverse hulpmiddelen en aanpakken die toegepast kunnen worden op school. Uiteraard zijn onderstaande mogelijkheden per kind en school verschillend. Ieder kind heeft een eigen voorkeur en daarnaast verschilt ook de klassensituatie. (more…)

Dyslexie en nu? Tips en (motorische) oefeningen voor thuis

Juf Shelby

De diagnose dyslexie is bij je kind gesteld, maar wat nu? En wat kun je thuis doen? Als leerkracht van de bovenbouw heb ik regelmatig kinderen in de klas gehad met dyslexie en in dit blog beschrijf ik wat je thuis kunt doen als jouw kind dyslexie heeft. (more…)

Persbericht: 16% van de kinderen met spelling- en leesprobleem valt buiten de boot

Inge

Bijna 20% van de basisschoolkinderen heeft een taal- en/of leesachterstand of is dyslectisch. Ze gaan niet tot nauwelijks vooruit en de achterstand met leeftijdsgenootjes wordt alsmaar groter. Van deze groep kinderen wordt bijna 4% gediagnosticeerd met ernstige enkelvoudige dyslexie. Zij komen in aanmerking voor een persoonlijk 1-op-1 behandeltraject met een orthopedagoog. Hierdoor vallen veel kinderen die niet voldoen aan de criteria voor deze diagnose buiten de boot. Naast extra ondersteuning vanuit school blijft verdere professionele begeleiding uit. De weg naar een behandeltraject is lang en kan frustrerend zijn voor de kinderen én hun ouders. (more…)

10 tips van juf Shelby om dyslectische kinderen te motiveren

Juf Shelby

Als je ergens goed in bent, is het al snel leuk. Maar wat als jouw zoon of dochter leesproblemen of dyslexie heeft en nauwelijks te motiveren is om te lezen? Hier lees je 10 praktische tips uit de klas van juf Shelby om het leesplezier ook thuis te stimuleren; juist voor als het lezen niet zo goed gaat. (more…)

De beste tips en tools uit Squla’s online ouderavonden: hier zijn ze!

Ryanne

Aan het begin van het schooljaar organiseerde Squla 3 online ouderavonden voor ouders. In een live uitzending gaven 3 experts uit verschillende vakgebieden hun beste tips. In deze serie webinars behandelden we de onderwerpen dyslexie & spellingsproblemen, faalangst en motivatie. Heb je ze gemist? Je kunt ze allemaal terugkijken. In dit blog geven we je de 6 best beoordeelde sprekers-tips, handige materialen en 41(!) tips van andere ouders. (more…)